(65) 



kon slechts tot zeer onvolledige vergelijkingen, en volstrekt niet 

 tot eenige zekerheid leiden. 



Als punten van vergelijking kozen verschillende onderzoekers 

 geheel verschillende verschijnselen. Onder deze verdienen voor- 

 al de geotropische krommingen der eencellige organen eener- 

 zijds, en de periodische bewegingen van volwassen bladgewrichten 

 anderzijds vermeld te worden. Het zou mij te ver voeren, alle 

 schrijvers te citeeren, die hun meening in deze quaestie hebben 

 uitgesproken ; het zal voldoende zijn, mij tot de twee voornaam- 

 ste vertegenwoordigers der aangegeven standpunten te beperken. 

 Sachs koos als punt van vergelijking de geotropische en 

 heliotropische bewegingen van eencellige organen. In deze is 

 de spanning tusschen inhoud en wand klaarblijkelijk overal de- 

 zelfde, een verandering van den turgor kan dus nooit kromming 

 veroorzaken. Deze kan slechts door verandering van de rekbaar- 

 heid of van den groei van een der beide zijden tot stand ko- 

 men. Daar nu sachs aangetoond had, dat de geotropische 

 kromming van stengels niet op een verandering der rekbaarheid, 

 maar op een toeneming van den groei der onderzijde berust, zoo 

 nam hij aan, dat ook bij eencellige organen de groeisnelheid 

 van den convex wordenden kant toenam. Niet de turgor, maar 

 de groei werd dus door de krommingsoorzaak veranderd. Deze 

 voorstelling droeg sachs op de geotropische bewegingen van 

 stengels en wortels over. Ook hier werkt volgens hem de prikkel 

 niet op den turgor, maar op den groei. 



Tegen de uitbreiding zijner zienswijze op veelcellige orga- 

 nen is echter in te brengen, dat, terwijl bij eencellige organen 

 de turgor noodzakelijk overal dezelfde is en noodzakelijk gelijk- 

 tijdig overal dezelfde veranderingen ondergaat, dit bij veelcellige 

 plantendeelen geenszins het geval is. De turgor is hier in de 

 verschillende ongelijknamige weefsels volstrekt niet even groot ; 

 zij kan in het eene weefsel zeer goed onafhankelijk van het 

 andere veranderen. 



De periodieke bewegingen van volwassen bladgewrichten le- 

 verden aan pfeffek, het steunpunt voor zijn beschouwingwijze. In 

 zijn opstel over periodieke bewegingen van bladachtige organen *) 



*) Pfeiffer, Die periodischen Bewegungen der Btattorgane, Leipzig 1875. 



VERSL. EN MEDED. AFD. NATUURK. 2 de REEKS. DEEL XV. 5 



