( ee ) 



onderzocht hij zoowel de bewegingen van volwassen, als die 

 van nog groeiende organen. Het onderscheid tusschen deze 

 beide bewegingen was nog kort te voren door sachs in zijn 

 Lehrbuch der Botanik *) op heldere wijze uiteengezet, de ar- 

 gumenten welke de noodzakelijkheid van deze onderscheiding 

 aantoonden uitvoerig besproken en in het licht gesteld, dat 

 de reeds bekende verschijnselen tusschen beide groepen van be- 

 wegingen zulke ingrijpende verschillen hadden leeren kennen, 

 dat een afzonderlijke behandeling van beiden volstrekt noodza- 

 kelijk was om tot een juist inzicht te geraken in de processen 

 die in de cellen plaats vinden, en de uitwendig zichtbare be- 

 wegingen veroorzaken. Niet ten voordeele van de helderheid 

 zijner verhandeling, verwarde pfeffér deze beide groepen 

 weer met elkander en beschouwde ze als tot hetzelfde type te 

 behooren, en slechts in ondergeschikte opzichten te verschillen. 

 Voor zijne zienswijze voert hij aan, dat bladgewrichten dezelfde 

 bewegingen, die zij in volwassen toestand volvoeren, ook reeds 

 maken als ze nog groeien, en dat dezelfde prikkels dikwerf in 

 groeiende en in volwassen organen overeenkomstige bewegingen 

 veroorzaken. Het eerste feit pleit hoogstens tegen de door 

 sachs gekozen benamingen, niet tegen de juistheid der onder- 

 scheiding ; maar sachs zelf had er reeds op gewezen, dat niet 

 alle bewegingen van volwassen organen tot deze categorie be- 

 hooren f) ; omgekeerd spreekt het van zelf, dat deze bewegin- 

 gen niet volstrekt tot den volwassen toestand van de organen 

 die ze uitvoeren beperkt behoeven te zijn. Het tweede feit 

 constateert slechts een uitwendige overeenkomst ; het is niet in te 

 zien, waarom verschillende planten niet door zeer verschillende 

 processen onder dezelfde uitwendige omstandigheden hetzelfde doel 

 zouden kunnen bereiken. De door pfeffee aangevoerde argu- 

 menten wettigen dus zijne meening omtrent de groote overeen- 

 komst van beide soorten van verschijnselen geenszins §). 



•) 4 Ed. 1874, p 846, 850 vlg. 



f) Zoo bijv. de geotropische kromming der bladgewrichten van Phaseolus (sachs 

 Lehrbuch, p. 823), waarop ik weldra terugkom. 



§) De in dit opstel te beschrijven resultaten, en een zorgvuldige studie van 

 pfeffi r"s verhandeling maken het mij zeer waarschijnlijk, dat de verandering in 

 de cellen, waarop beide groepen van verschijnselen berusten, ten eenenmale ver- 

 schillend zijn. 



