( 173 ) 



knoopen overlangs in vier gelijke deelen, en plaatst men ze 

 horizontaal, zóó dat een deel boven, een onder, en twee zijde- 

 lings liggen, dan krommen zij zich alle vier geotropisch om- 

 hoog. Sachs isoleerde uit groeiende stengels middenlamellen, die in 

 het midden uit het merg, beiderzijds uit schorsweefsel en opper- 

 huid bestaande. Plaatste hij zulk een middenlamel horizontaal, 

 met de wondvlakten vertikaal, dus op den smallen kant liggend, 

 dan kromde zij zich geotropisch omhoog, legde hij haar op den 

 breeden kant horizontaal, dan ondervond zij meestal geen werking 

 der zwaartekracht. Geïsoleerde mergprismen zijn niet geotropisch. 



Deze waarnemingen, hoe belangrijk ook, zijn nog niet volle- 

 dig genoeg om een voldoende verklaring toe te laten. Maar zij 

 banen den weg, langs welken men tot de kennis van twee zaken 

 zal kunnen geraken : ten eerste de kennis van de verspreiding 

 van de werking van den prikkel op de dwarsdoorsnede. 



Bij de beschrijving van mijne proeven met ranken, heb ik 

 steeds eenvoudigheidshalve het parenchym in zijn geheel beschouwd 

 als de plaats waar de turgorkrachten, die de bewegingen ver- 

 oorzaakten, werden ontwikkeld. Ik heb het in het midden ge- 

 laten, of in alle cellen daarbij de turgorkracht even sterk toe- 

 nam, dan wel of in dit opzicht eene diflerentieering bestond 

 (zie p. 122) ; het laatste is niet onwaarschijnlijk, doch mijne 

 proeven leeren hieromtrent niets, en voor de getrokken conclu- 

 siën was het niet noodig dit te weten. Bij de overige bewe- 

 gingen heb ik steeds gesproken van een toeneming der turgor- 

 kracht aan de convex wordende zijde. Ik acht deze uitdrukking, 

 om der wille van de eenvoudigheid, geoorloofd, niettegenstaande 

 de werking der prikkels zich zoowel boven als onder het mid- 

 denvlak doet gelden. Maar hoever deze werking zich doet gelden, 

 kan natuurlijk alleen door het onderzoek van geïsoleerde deelen 

 uitgemaakt worden. 



Ten tweede kunnen de bedoelde proeven leiden tot de oplos- 

 sing van een veel belangrijker vraag. Volgens de in het begin 

 van dit hoofdstuk uiteengezette resultaten van mijn onderzoek 

 toch, vergrooten de prikkels de turgorkracht in bepaalde groepen 

 van cellen. Een kromming kan daardoor alleen tot stand komen, 

 als deze cellen met andere, die zich minder sterk trachten uit 

 te zetten, in verbinding zijn. Veronderstellen wij nu, dat het mo- 



