DE BETREKKING 



SPANNING, VOLUMEN EN TEMPERATUUR 

 BIJ DISSOCIATIE. 



J. D. VAN DER WAALS. 



§ 1. De dissociatie, in meest algemeenen zin opgevat, om- 

 vat tal van verschijnselen, zoowel op physisch als op chemisch 

 gebied. Op chemisch gebied betreft het steeds een andere groe- 

 peering der atomen tot minder samengestelde molekulen ; op 

 physisch gebied een andere groepeering der molekulen, een 

 overgang in een anderen aggregaatstoestand. Het zou hieruit 

 schijnen te volgen, dat die verschijnselen streng uit elkander 

 te houden zijn en dat andere wetten te verwachten zijn, hetzij 

 men te doen heeft met wat gewoonlijk dissociatie genoemd 

 wordt, hetzij met die physische veranderingen, die er gewoon- 

 lijk niet toe gerekend worden, maar die ik volgens bovenstaan- 

 de definitie zou wenschen er onder begrepen te zien. Uit 

 het volgende za] echter blijken, dat al mocht er een grens zijn 

 aan te wijzen, waardoor in alle gevallen scheiding werd aange- 

 geven tusschen de chemische en physische verschijnselen der 

 dissociatie, het mogelijk is, ze door de mechanische warmte- 

 theorie uit één oogpunt te beschouwen, en dat soortgelijke wet- 

 ten voor beiden geldig bevonden worden. 



§ 2. Tot opsporing van de wet, die het verband aangeeft 

 tusschen spanning, volumen en temperatuur eener in dissociatie 

 verkeerende stof, en die de verhouding, waarin de afzonderlijke 

 bestanddeelen in het heterogene mengsel voorkomen, doet vin- 

 den, kunnen twee wegen ingeslagen worden. De eene weg, 

 die de w r etten der mechanische warmte-theorie volgt, en die, 



