( 341 ) 



tijdmeters, (gelet op den gang), niet altijd naar wensch over- 

 eenstemden, zoodat hij zich soms bij de aanwijzing van den 

 besten tijdmeter moest bepalen. 



De gangen nu der tijdmeters werden afgeleid uit de standen 

 op die plaatsen, waar de tijd nauwkeurig te verkrijgen was, dus 

 op de stationsplaatseu der nederlandsche marine. En, met be- 

 hulp van de lengten der tusschenliggende waarnemingsplaatsen, 

 volgden daaruit dan de standen voor die plaatsen, ten tijde der 

 waarnemingen. 



Alles hing dus af van de lengten dier plaatsen en van den 

 regelmatigen gang der tijdmeters. Daar de Heer van rijckevorsel 

 voor observatieplaats juist die plaatsen uitkoos, waarvan de leng- 

 ten nauwkeurig bekend waren, kon hieruit geene onzekerheid 

 ontstaan ; het waren dus alleen de gangen der tijdmeters, die bij 

 enkele perioden zijner reizen wel eenige onzekerheid gaven. 

 Het grootste verschil dat Dr. van rijckevorsel tusschen de aan- 

 wijzingen van twee zijner tijdmeters vond, was 47 sekonden; 

 doch al ware een e fout van die grootte begaan, zou zij bij de 

 geringe verandering der zon in azimuth, in de nabijheid van 

 den equator, slechts een invloed van ééne minuut gehad hebben. 



Toch ware het, onzes inziens, wenschelijker geweest, als Dr. 

 van rijckevorsel, al was het met een klein sextant, dat toch zulke 

 groote bagage niet uitmaakt, bij die gelegenheid zelf telkens 

 eenige zonshoogten had genomen, een werk, dat met bepaling 

 van indexfout, hoogstens een kwartier behoefde te kosten. 



De Heer van rijckevorsel geeft als voorbeeld van berekening 

 eenige waarnemingen, door hem te Soerabaja verricht. Hoewel 

 de noordpunten, door de 4 waarnemingen voor en na het om- 

 leggen van het spiegeltje verkregen, niet veel van elkander 

 verschillen, zoo is het toch in het oog loopend, dat daarvoor 

 eene steeds toenemende waarde verkregen wordt, namelijk: 



Vóór het omleggen Na het omleggen. 



171° 0' 59'' 170°ö7' 45" 



171 1 26 170 58 37 



171 2 54 171 1 59 



171 3 44 171 2 16 



Bij de aflezingen van den magneet is deze toeneming niet 



28* 



