( 346 ) 



namelijk onmogelijk rekenschap geven van die soort bewegings- 

 verschijnselen, die slechts het gevolg zijn van den bijzonderen 

 toestand der stof. Zoo is dan ook de hydrodynamica niet bij 

 machte geweest de wetten der diffusie, der warmtegeleiding 

 en der wrijving bij gassen af te leiden of de waarde der daarbij 

 optredende constanten te bepalen. En geen wonder Deze ver- 

 schijnselen toch staan, óf wat haar bestaan betreft, óf wat de 

 mate betreft, waarin zij voorkomen, in een nauw verband met 

 den toestand, waarin de molekulen verkeeren, als er volgens 

 de wetten der hydrodynamica evenwicht is. 



Voor de afleiding van de vergelijkingen van alle bewegings- 

 verschijnselen, die een stof vertoonen kan, is het dus nood- 

 zakelijk om een bijzondere onderstelling te maken omtrent haar 

 aard en haar wezen. 



Zal deze onderstelling de juiste zijn, dan is het in de eerste 

 plaats noodzakelijk, dat uit haar ook de gewone bewegingsver- 

 gelijkingen kunnen verkregen worden ; en verder, dat zij in 

 staat zij rekenschap te geven ook van die verschijnselen, welke 

 bij een meer algemeene wijze van behandeling onverklaard 

 moeten t lijven. 



De kinetische theorie maakt zulk een bijzondere onderstel- 

 ling omtrent den toestand der stof in den zoogenoemden even- 

 wichtstoestand. Geboren uit de behoefte om de warmte als 

 een vorm van arbeidsvermogen te kunnen beschouwen, bleek 

 zij alras in staat te zijn, bij een gasvormig lichaam, druk tegen 

 de wanden, diffusie, enz., te kunnen verklaren. Het gelukte 

 aan clausius reeds spoedig, zelfs de snelheid der warmtebewe- 

 ging der molekulen te bepalen. De formule, die deze snelheid 

 wedergeeft, komt, op één constanten factor na, geheel overeen 

 met de geluidssnelheid. Geen wonder, dat deze overeenkomst 

 de aandacht moest trekken, en menigeen moest doen beproeven, 

 deze molekulaire beweging rechtstreeks in geluidsbeweging om 

 te zetten. Andere beschouwingen zouden echter in staat ge- 

 weest zijn tegen een dergelijke poging te waarschuwen. De 

 overweging toch, dat de theorie, waarbij van deze warmte- 

 beweging niet werd uitgegaan, eveneens de geluidssnelheid had 

 doen vinden, moest er toe geleid hebben om niet zulk een 

 natuurlijk en eenvoudig verband tusschen de molekulaire en de 



