( 423 ) 



ning moeten brengen, en daardoor zouden onze uitkomsten wel- 

 licht zoodanige wijzigingen hebben ondergaan, dat de verkregen 

 uitdrukkingen voor r 1 en r 2 met elkander overeenstemden. De 

 invoering van de wet van maxwell in onze beschouwingen zou 

 ons echter tot berekeningen geleid hebben van zulk een om- 

 vang, dat wij geen poging hebben durven wagen om deze be- 

 rekeningen te volvoeren, vooral omdat die poging waarschijnlijk 

 toch schipbreuk zou hebben geleden op onoverkomelijke mathe- 

 matische moeielijkheden, die zich in den gang dier berekeningen 

 zouden hebben opgedaan *). 



Dat wij, terwijl wij de wet van maxwell niet in acht geno- 

 men hebben, wel overeenstemming tusschen de op verschillende 

 wijzen voor r Y en r 3 afgeleide formules verkregen hebben voor 

 zoover de termen betreft, die de eerste afgeleiden volgens x be- 

 vatten, die dus betrekking hebben op de veranderlijkheid van 

 den bewegingstoestand in het gas met de plaats, niet echter 

 voor zoover de termen betreft, die de eerste afgeleiden bevatten 

 volgens t, die dus betrekking hebben op de veranderlijkheid 



*) Tot welke ontzaggelijk omslachtige berekeningen het inachtnemen der wet 

 van maxwell ons zou geleid hebben, daarvan kan men zich gemakkelijk een voor. 

 stelling maken, wanneer men er slechts op let op hoe zeer gecompliceerde wijze 

 de snelheid u reeds in de formule (26) voor V optreedt, en wanneer men voorts 

 bedenkt, dat de toepassing der MAXWELi/sche wet en de daarmede gepaard gaande 

 omslachtige integraties niet slechts éénmaal maar meermalen in den gang van ons 

 onderzoek zouden moeten plaats grijpen. Eens namelijk bij de berekening van R, 

 welke berekening hier veel omslachtiger wordt daar (F—v) 2 niet meer verwaar- 

 loosd raag worden; vervolgens zoowel bij de berekening van a in de formule voor 

 M als bij de berekening van Va in de formule voor M' ; en ten slotte nog eens 

 bij de berekening van I volgens de formules (35) of (36). En wanneer men in al 

 die gevallen de wet in toepassing had gebracht, zou de uitkomst nog onjuist zijn, 

 omdat ook de termen van ƒ implicite u bevatten, en hierop bij de verrichte inte- 

 graties niet gelet is kunnen worden. De omslachtige berekening zou dus niet eens 

 tot het gewenschte resultaat kunnen leiden. Men zou door haar hoogstens misschien 

 te weten kunnen komen, op welke wijze u in de verschillende termen van /voor- 

 komt, en met deze kennis toegerust de geheele berekening nog eens moeten her- 

 halen. Maar wanneer men bedenkt, dat zelfs in veel eenvoudiger gevallen als het 

 onze, zooals bijv. in het door o. e. Meijer in zijn Kinetische Theorie der Gase, 

 pp. 317 — 325, behandelde geval der inwendige wrijving in gassen, de toepassing 

 der wet van maxwell tot onoplosbare integralen leidt, dan zal men weiuig hoop 

 hebben, dat men in ons veel meer gecompliceerd geval de berekening ten einde toe 

 zal kunnen volvoeren, zonder ook op zulke onoplosbare integralen te stuiten. Het 

 zal daarom geen verwondering kunnen baren, dat door mij geen poging is gewaagd 

 om de wet van maxwell op ons vraagstuk toe te passen. 



