( 21 ) 



In de uitvoerige Histoire de France van henri martin heb 

 ik voldoende bijzonderbeden gevonden ter bevestiging van mijn 

 vermoeden. Tn den bedoelden tijd toen lodewijk XIII in de 

 laatste periode van den dertigjarigen oorlog zich schaarde aan 

 de zijde van de Zweden en Nederlanders, en de Spanjaarden in 

 België bevocht, waren niet alleen de Noordelijke provinciën 

 van Frankrijk met troepen overdekt, maar strekten inzonderheid 

 ook Lotharingen, Champagne, Luik en Luxemburg, aan die troe- 

 pen menigmaal tot verblijfplaats en slagveld, zooals uit het 

 volgende kan blijken, dat ik uit genoemd werk zoo kort mo- 

 gelijk wedergeef. 



Op 10 December 1631 laat lodewijk XIII den maarschalk 

 la force, die over het observatieleger in Champagne het bevel 

 voert, de plaatsen Vic en Moyenvic in Lotharingen bezetten, 

 waartoe de Maas moet zijn over- en de bosschen van Ardennes 

 of Argonne moeten zijn doorgetrokken. 



Mei 1632. Monsieur trekt met twee duizend cavaleristen 

 van Luxemburg naar Lotharingen. 



1H Junij 1632. De maarschalken la force en schomberg 

 trekken, na Ehrenbreitstein bezet te hebben, Lotharingen binnen 

 en nemen Pont a- Mousson, tenzelfden tijde dat richelieu met 

 een reserveleger uit Champagne het hertogdom Bar binnentrekt. 



Achtdaagsche campagne in Lotharingen. 



24 Sept. 1633. Nancy geeft zich over aan lodewijk XIII ; 

 6500 Fransche soldaten worden er in bezetting gelegd en 20000, 

 ter beschikking van den maarschalk la force, overdekken Lo- 

 tharingen. 



7 en 8 Mei 1635. De maarschalken de chatillon en brézé 

 trekken bij Mézières over de Maas met 25000 man het Hol- 

 landsche leger tegemoet naar Kochefort in de Ardennes, waar 

 zij elkander rendez-vous hadden gegeven. Den 20 Mei ont- 

 moeten zij bij het dorp Avein in het midden der Ardennes een 

 vijandelijk leger van 13000 man onder de bevelen van thomas 

 van savoye, leveren het slag en behalen de overwinning, of- 

 schoon de vijand een voordeelige stelling in de bosschen had 

 ingenomen. 



Van April tot Julij 1635 werd Lotharingen bezet door de 

 troepen van den maarschalk la force en den kardinaal de la 



