( «7 ) 



Hoewel daardoor zijn project niet gunstiger werd opgenomen, 

 schijnt het toch, dat men medelijden met onzen semeyns heeft 

 gekregen : althans hij verkreeg een jaarlijksch pensioen of toe- 

 lage van f 300, te gelijk //met twee oude Matronen, uit een 

 en het zelve Geslagt afkomstig" ten gevolge van de vermelde 

 Acte van Preferentie. 



Al was semeyns dankbaar voor deze toelage, hij was er niet 

 mede voldaan, en bleef ontevreden. In een '/Voorberigt of 

 Voorreden" 18 ) kondigde hij in 176 5 de uitgave aan van zijn 

 „Magnetisch systema^ 19 ), dat in 1767 uitkwam, en dat, be- 

 halve de uiteenzetting van zijn stelsel, ook hier en daar veel 

 herhalingen van de vorige klachten en persoonlijkheden be- 

 vatte. In dit werk komen op blz. 213 — 223 zijne beide ta- 

 fels voor. Daarop volgt eene //Beëedigde Verklaaring van joost 

 bok en pieter modderman, wegens het nieuw ontdekte Mag- 

 neetische Systema van M. semeyns" blz. 224 — 234, een nota- 

 rieel stuk, door Burgemeesters en Regeerders gecontrasigneerd, 

 waarbij genoemde heeren, beide Leermeesteren in de Zeevaart - 

 kunde en Burgers van Enkhuizen, verklaren, dat zij semeyns 

 vijf en twintig voorbeelden hebben zien uitwerken. Eindelijk 

 liet hij op 79-jarigen ouderdom, dus in 1773, zijn //voor- 

 naamste verschilpunten" 20 ) drukken, om zijn stelsel kort uiteen 

 te zetten. Maar al deze geschriften lokten geene tegenspraak 

 uit : men bekommerde zich niet meer over semeyns of zijn 

 systema. 



Deze strijd droeg geheel het eigenaardig karakter van de 

 helft der achttiende eeuw. Lange titels van boeken ; lange, 

 maar daarom niet altijd even krachtige redeneeringen, vooral bij 

 semeyns ; veel deftige omhaal, en daaronder toch scherpe, zoo 

 al niet grove aanmerkingen : eindelijk een ongepast gebruik van 

 godsdienstige uitboezemingen, en van het aanhalen van bijbel- 

 teksten. 



3. En nu het systema zelf? Dit was tweeledig. 



Het eerste moest dienen, om de afwijzing van het kom- 

 pas te verklaren, niet alleen, maar ook voor eene gegeven 

 plaats en op een gegeven tijd te berekenen. Hij nam, naar 

 aanleiding van eene onderstelling van halley, twee concen- 

 trische bollen binnen de aardoppervlakte aan : en wel zoodanig, 



