( 289 ) 



dalend naar Amsterdam voortzette, om daar, overdekt door eene 

 reeks van alluviale lagen op eene aanmerkelijke diepte terugge- 

 vonden te worden, was, — gelijk ik bij eene vroegere gelegenheid 

 (Versl. en Meded. 1872, 6 de deel, bl. 181) heb uiteengezet, — 

 onhoudbaar geworden, sedert het bij de in de laatste jaren te 

 Utrecht verrichte diepe put boringen gebleken was, dat van zulk 

 eene voortzetting geene bewijzen gevonden worden. Door het 

 onderzoek van den bodem van het Eemdal is dit punt thans 

 tot klaarheid gebracht. Hier rust de laag met zeeschelpen on- 

 middellijk op het erratische steenen bevattende diluviale zand. 

 Te Amsterdam bevinden zich tusschen de daaraan beantwoor- 

 dende lagen en de bovenvlakte der zandbedding nog vier la- 

 gen (VIIE: harde kleimergel, IX: diatomeën-klei, 

 X: leemmergel, XI: dichte kleimergel), die te samen 

 eene dikte van omstreeks 15 tot 26 meters hebben. Dit be- 

 wijst alleen, dat, toen de deltavorming van de Eem begon, de 

 zee, ter plaatse waar nu Amsterdam ligt, ongeveer even zooveel 

 dieper was en dat het door de Eem in zee gevoerde slib eerst 

 op grooteren afstand van haren mond werd medegevoerd om 

 vervolgens daar te bezinken. Of men deze tusschenliggende 

 lagen nog tot het diluviale of tot het alluviale tijdperk rekent, 

 is tamelijk onverschillig, sedert men weet dat beide tijdperken 

 geenszins door scherpe grenzen van elkander gescheiden zijn, 

 maar allengs in elkander overgaan. 



Dat het Eemstelsel als formatie merkelijk jonger is dan het 

 jongste tertiaire stelsel in België, door dumont met den naam 

 van Scheldestelsel (Syslème Scaldisien) onderscheiden, omdat het 

 in den omtrek der Schelde bij Antwerpen te voorschijn komt, 

 is in elk geval duidelijk. Of de door mij onder Gorinchem 

 op de diepte van 120 meters gevonden zeeformatie, welke zich 

 nog minstens 60 meters dieper voortzet, tot dit Système scal- 

 disien moet gebracht worden, is nog eenigszins onzeker *). 

 Daarentegen is het thans met volkomen zekerheid uitgemaakt, 

 dat dit stelsel op aanmerkelijke diepte onder Utrecht voorkomt. 

 Dit is mij gebleken door het onderzoek der grondstalen die opge- 



*) Men zie hierover: De bodem onder Gorinchem, in de Verh. uitgegeven door 

 de Commissie voor de Geol. Kaart, Dl. II, blz. 104, en staring, De bodem van 

 Nederland, II, blz. 131 en 161. 



19* 



