( 330 ) 



Door die beide oorzaken te zamen kan rankine's theorie 

 dus reeds 7 procent te veel geven voor de uitwerking van den 

 voortstuwer. 



Eene derde opmerking betreft niet zoozeer de theorie zelve 

 als wel het toepasselijk verklaren daarvan op bestaande voor- 

 beelden zonder eenige nadere correctie. 



Ik moet hierover een weinig uitvoeriger zijn. 



Wanneer een schip door het water beweegt, deelt het aan 

 vele waterdeelen beweging mede, afgescheiden zelfs van de gol- 

 ven die het opwekt. 



In de eerste plaats heeft men het onvermijdelijke Zog, dat is 

 eene laag water, die het schip omgeeft en bij den voorsteven 

 zeer dun is, doch naar achteren dikker wordt en uitloopt in 

 een staart of stroom achter het schip en dit volgende. 



Dat zog is het dynamisch equivalent van de voortstuwende 

 kracht en bestaat uit waterdeelen, grootendeels door het schip 

 voortge wreven, ten deele ook gestooten of getrokken zoo 

 men wil. 



De weerstand van liet schip, de hoeveelheid van beweging 

 in het zog, de voortstuwende kracht en de hoeveelheid van be- 

 weging in den stroom water dien de voortstuwer achterwaarts 

 werpt, zijn dus onafscheidelijk verbonden en aequivalenten. 



In geheel het zog wordt juist evenveel hoeveelheid van be- 

 weging per seaunde opgehoopt, als in een gewigt, gelijk aan 

 de voortstuwende kracht, dat één seconde vrij valt. 



Waar dus weerstand is, is het zog onvermijdelijk, en dus 

 in elke bekende vloeistof. 



Evenzeer is de achterwaartsche stroom onvermijdelijk dien 

 de voortstuwer achteruit drijft, waar deze op het water wer- 

 kend kracht uitoefent. 



Werkt nu echter de schroef direct op het zog, en wel zoo 

 volmaakt als dit in de practijk onmogelijk maar toch denkbaar 

 is, dan zal hare werking aan het zog juist al zijne snelheid 

 ontnemen. Schepraderen doen dit niet, omdat zij grootendeels 

 buiten het zog werken. 



Men ziet dan ook bij eenige oplettendheid gemakkelijk : 



1°. Bij een zeilend schip, dat het gevolgd wordt door eenen 

 stroom zog, die de voortstuwende kracht van den wind voorstelt ; 



