( 336 ) 



voortstuwer uit elkander te houden, R als verlies van druk- 

 king van de schroef in plaats van als vermeerdering van weer- 

 stand van het schip beschouwt. Gold het te berekenen of de 

 schroefas sterk genoeg ware, dan zoude deze wijze van be- 

 schouwen ongeoorloofd zijn. 



Hoe belangrijk de invloed van het stevenwater kan zijn be- 

 wijst de volgende proef. 



In 1862, toen de zoogenaamde tweeling-schroeven — zie 

 figuur 2 — die op vrij grooten afstand bezijden den achter- 

 steven en dus grootendeels buiten het zog werken, nog nieuw 

 waren, wilde ik beproeven of deze meer, dan wel minder utili- 

 satie (dat is het quotiënt van nuttigen arbeid tot voortstuwing, 

 gedeeld door totalen arbeid tot drijven der schroef) hadden, 

 dan één schroef, die in het zog werkte. 



Op grond van eene toen nog slechts gegiste wet van verband 

 tusschen modellen en schepen, nam ik eenige proeven met een 

 model op V so der grootte. De stoommachine was vervangen 

 door eene sterke schroefvormige veer werkende op eenen hef- 

 boom waarvan ik de armen gemakkelijk veranderen konde en 

 welke veer altijd binnen dezelfde grenzen gebruikt werd, zoodat 

 de geleverde arbeid in kilogram meters dus steeds dezelfde was, 

 terwijl ik den hefboom beproevender-wijze steeds veranderde, zoo 

 dat de tijd waarin de kilogrammeters geleverd werden ook de- 

 zelfde bleef, al veranderde ik de schroeven en daardoor het 

 aantal omwentelingen dat zij maakten. De snelheid alleen ob- 

 serverende nadat ik den hefboom geregeld had naar de schroeven, 

 had ik dus steeds dezelfde fractie van eene paardekracht, die 

 het model dreef. 



De vergelijking van de werking van eene schroef op de ge- 

 wone wijze geplaatst, met die van twee schroeven buiten het 

 zoo-, leerde niet veel dan dat de twee schroeven beter waren, 

 dan de eene wier cirkel trouwens kleiner was. Doch toen ik 

 om die reden aan de eene schroef wat grooter middellijn gaf, 

 waardoor zij niet op de gewone wijze in het schroefgat konde 

 geplaatst worden, doch ongeveer 1 decimeter achterlijker aan 

 de verlengde as bevestigd werd — ongeveer als in de boot, 

 welke in figuur 3 is voorgesteld — trok de gunstige uitkomst 

 mijne aandacht. 



