( 65 ) 



men zich n. J. twee vezels van het glazuur- orgaan, die ter weer- 

 zijde van één knopvormer gelegen zijn, laat men die vezels 

 veranderen in de gladde vezels van het glazuur en tevens die 

 vezels zich sneller vooruitbewegen dan de ivoorlaag, waarop ze 

 vastgehecht zijn (fig. 6), dan blijft de ruimte tusschen de gladde 

 glazuurvezels ledig, tenzij de knopvormer, doordien hij gedwon- 

 gen wordt de beweging zijner begrenzende vezels te volgen, die 

 ruimte vuile. 



Yoor de uitwendige giazuurlaag geldt deze redenering niet, 

 aangezien de gladde vezels van het glazuur eindigen op de grens 

 tusschen de beide lagen volgens de lijn CD in fig. 12. Dat 

 echter de uitwendige giazuurlaag het produkt der knopvormers 

 is, lijdt geen twijfel, zie fig. 7 boven P 3 en tusschen P 3 en P 4 . 

 Het eenig onderscheid in de verrichting der knopvormers is 

 dit, dat de bolletjes (knoppen), waaruit de uitwendige giazuur- 

 laag wordt opgebouwd, kleiner zijn dan die welke de inwendige 

 laag helpen vormen. 



Van de oorzaken, waardoor de glazuurcellen met grootere 

 snelheid dan die van het ivoor worden voortbewogen ken ik er een 

 met zekerheid en heb ik omtrent een tweede slechts vermoedens. 

 Fig. 8 leert, dat daar, waar de glazuurcellen door atrophie te 

 gronde gaan gelijk lot de papillaire laag treft. Het waarschijn- 

 lijkst is natuurlijk, dat de ondergang van het voedend weefsel 

 (de papillaire laag) den ondergang der voedsterlingen (de glazuur- 

 cellen) veroorzaakt. Nu kan op ruim 6 m.M. van het wortel- 

 einde niet op den duur w r eefsel worden vernietigd, tenzij steeds 

 even veel wordt aangevoerd als verloren gaat ; derhalve moet de 

 papillaire laag zich bewegen in de richting van den wortel naar 

 de tandspits en daarbij de op en tusschen de papillen liggende 

 elementen van het stratum intermedium, alsmede de knopvor- 

 mers en vezels van het glazuurorgaan medevoeren. 



Nu schijnt bovendien het pasgevormde glazuur bij het vol- 

 ledig verkalken een trekkracht in de richting naar de tandspits 

 uit te oefenen. Zekerheid heb ik daaromtrent niet kunnen ver- 

 krijgen. 



Ik breek hier voor enkele oogenblikkeu de beschrijving af, 

 om te verhalen, hoe zich gedurende den loop van het onder- 

 zoek mijne opvattingen van het geziene gewijzigd hebben. Ik 



\EESL. EN MEDED. AFD. NATUURK. 2 llc EEEKS. DEEL. IX. O 



