( «7 ) 



dat is voor een afstand r = - X (waarin als altijd X de golf- 



S3 



lengte van den grondtoon) het timbre bijna zijne eindwaarde 



bereikt heeft. Wij krijgen dan voor de verschillende partiele 



toonen, d. i. voor 



p = 2 



3 



4 



5 



10 



|5 = 0.964 



0.957 



0.955 



0.954 



0.9528 



Op korteren afstand wordt eerst het veranderlijk timbre merk- 

 baar, zoo als uit het volgende overzicht blijkt, waarbij c* = cSO 

 genomen is, 



r 



voor m — - 



l 











1 

 = 10 



1 

 8 



1 

 5 



1 

 I 



1 

 ÏÏ 



v t 



is 











2 /5 = 0.58 



0.66 



0.S2 



0.87 



0.92 



3 0.50 



0.60 



0.78 



0.85 



0.91 



4 0.48 



0.58 



0.77 



0.84 



0.90 



6 0.46 



0.57 



0.77 



0.84 



0.90 



10 0.45 0.56 0.76 0.83 0.90 



Het blijke dus dat voor hooge boven toonen op zeer korten 

 afstand de verandering het aanzienlijkst wordt. Al wat hier 

 omtrent het timbre gezegd is, onderstelt dat men den invloed 

 der wrijving der lucht niet in rekening brengt. Helmholtz 

 vond *) dat om de verzwakking der geluidgolven door de wrij- 

 ving der lucht in rekening te brengen, men de intensiteit met 

 den factor 



■ — 4 7T 2 n~ 8'r 



e 



*) Verhandlungen des nat. historisch mediz. Vereins. zu Heidelberg. 18G3 

 S. 257. 



