( 193 ) 



deze dertig jaren vrij nauwkeurig berekend te zijn. Ook hieruit 

 ziet men de veranderlijkheid toenemen van Helder over Utrecht 

 naar Maastricht. In den loop der jaren is de grootte dezer af- 

 wisseling niet zeer verschillend, het kleinst in Augustus, Sep- 

 tember, October, Februarij en Maart. 



III. Eindelijk heb ik onderzocht, hoe de afwijkingen van de 

 afzonderlijke maanden zich op de drie plaatsen vertoonen, den 

 Helder, Utrecht en Maastricht. 



Om nu de getallen niet te zeer te vermenigvuldigen, geef ik 

 in Tabel YI alleen de gemiddelde som der maandelij ksche af- 

 wijkingen, van 1852 af en het gemiddelde verschil. De eerste 

 toont dus de veranderlijkheid der temperatuur in de verschillende 

 maanden en de tweede geeft aan, hoeveel de waarnemingen der 

 laatsten 23 jaren van mijne normaal afwijkt. Sedert 1865 heb 

 ik dat ook voor verschillende plaatsen van Europa gedaan. Ik 

 behoef hier wel niet te herhalen, dat zoo de normaalwaarden ook 

 slechts bij benadering bekend zijn, de som der positieve et- 

 negatieve afwijkingen niet merkelijk verandert voor een ge- 

 ringe wijziging der normaal. De voorstelling wijkt dus weinig 

 van de waarheid af, maar toch geeft zij nog geen getrouw beeld 

 van de hoegrootheid der afwijkingen die voorkomen. De eerste 

 helft eener maand zou veel te koud hebben kunnen zijn, de 

 laatste helft bovenmatig warm, en toch zou de afwijking er 

 daarom niets van doen zien. Slechts zeldzaam verandert de 

 afwijking van teeken bij het begin van eene maand, dus ge- 

 ven deze getallen nog geen juist beeld van de grootte, tot welke 

 een afwijking in den eenen of anderen zin wel kan klimmen; 

 ook strekken zij zich soms over twee of drie maanden uit. 

 Daarom willen wij nog hieronder vermelden het bedrag van 

 achtereenvolgende afwijkingen in den zelfden zin, met den da- 

 tum van het begin en van het einde der afwijking, echter alleen 

 voor de gevallen, dat zij samen op een der drie plaatsen een som 

 van 100' of daarboven bereikten, omdat men anders weder in de 

 menigvuldigheid der opgaven zich verwarren zoude. 



Het gebeurt natuurlijk we], dat op een der drie plaatsen een 

 negatieve afwijking eens voor een of twee dagen door een po- 

 sitieve wordt afgebroken of omgekeerd, gelijk ik dat in Tabel VI 



door bijgevoegde cijfers heb aangetoond. 



13* 



