( 315 ) 



hand gewreven ebonietreep tusschen de beide schijven te hou- 

 den tegenover de spitsen van den schuinen conductor; deze laat 

 terstond veel electriciteit uitstroomen op de losse plaat en daar- 

 door komt de vonkenstroom spoedig tusschen de electroden tot 

 stand. Opmerking dient het vooral hierbij, dat bij het in werking 

 stellen, deze electroden elkaar niet mogen aanraken en dit is 

 juist wèl het geval met glazen schijven. Ik heb te vergeefs 

 beproefd de machine actief te maken zonder schuinen conductor, 

 of met denzelve bij geslotene electroden. 



Werkingen met de machine verkregen. De machine waarvan 

 hier sprake is heeft schijven van den grootsten tot dusver ge- 

 bezigden diameter*); van de staande schijf bedraagt deze 58 

 centim. en van de draaijende 55 centim.; als condensators dienen 

 Leidsche flesschen met één quadraatdecim. belegd oppervlak. 

 Zonder deze ontstaat, als de negative electrode met een spheroïde 

 (9 centim. middellijn) voorzien is, en de positive met een bol 

 van 2 centim., een aanhoudende vonkenstroom ter lengte van 

 4 centim. Bij grooteren afstand der electroden vormt zich een 

 pluim, die uit een steel van 2 a 3 centim. bestaat met een bun- 

 del van fijne violetkleurige draden, die nog tot op ]7 centim 

 afstand tegen de andere electroden uitstralen en zich met haar 

 electriciteit vereenigen. Met de condensatoren verbonden, ont- 

 staan tusschen de electrode krachtige heldere vonken, waarvan 

 de grootste lengte, onder gunstige omstandigheden, 25 a 26 

 centim. bedraagt. Maar ook bij de gewone temperatuur, zonder 

 opzettelijke verwarming, bedraagt de lengte 17 a 20 centim., 

 en in een bepaald vochtige atmospheer is de machine nimmer 

 werkeloos gebleven; zelfs dan nog werden minstens 10 centim. 

 lange vonken verkregen. 



Men kan hieruit afleiden, dat deze ebonietmachine de beste 

 glasmachine evenaart ; buitendien bezit zij een hardnekkigheid 

 om haar lading te behouden, in zoo hooge mate, dat bet mij 

 meermalen gebeurd is, om na een tijdsverloop van vier weken 

 haar nog in den electrischen toestand te vinden, zoodat bij het 

 draaien weldra de vonkenstroom tot stand kwam. Het was mij 



*) Deze machine is in het bezit van het natuurkundig genootschap Diligentia 

 te 's Hage. 



