( 317 ) 



Opwekking der machine. Dit geschiedt op dezelfde wijze als 

 bij de voorgaande en even spoedig. Een eigenaardige methode 

 van lading bestaat daarin, dat ik de hand tegen een der losse 

 schijven drukte, en dan de machine in snelle beweging bracht. 

 Deze plaat werd dan door wrijving electrisch, hetgeen toe- 

 reikend was, om weldra den vonkenstroom tusschen de electro- 

 den te voorschijn te brengen, en het spreekt wel van zelf, dat 

 de hand dan verder overbodig is. 



Werking der machine. In het hier bedoelde toestel heeft de 

 staande schijf een middeliijn van 35 centim. en de beide 

 draaijende hebben 30 centim. middellijn. Tusschen de elec- 

 troden (als de positieve in een spheroïde eindigt), ontstaat een 

 vonkenstroom, zonder de condensatoren, van 6 centim.; in het 

 omgekeerde geval, van 3 centim. Worden kleine condensatoren van 

 90 cM a belegd oppervlak aangebracht, dan ontstaan talrijke 

 vonken van 10 a 12 centim. en onder de gunstigste omstan- 

 digheden (bijv. in de nabijheid van een houtskolenvuur), heb ik 

 nog ontladingsvonken verkregen van 16 ! / a centim., alzoo l*/ 2 

 centim. grooter dan de diameter der draaijende schijf; de elek- 

 troden konden niet verder uitgeschoven worden, Vooral had 

 dit plaats, als de uitstraling aan de positive elektrode vermin- 

 derd werd door het in aanraking brengen met een ebonietplaatje. 

 Ik moet hier nog bijvoegen, dat de omkeering van de polariteit 

 der belegsels hier hoogst zelden intreedt ; ik kon dit slechts 

 bereiken door, na ontlading, de machine in tegenovergestelden 

 zin te laden ; bij de machine van de eerste soort werd dit zeer 

 gemakkelijk bereikt door slechts den schuinen conductor uit zijn 

 stand te verplaatsen en terstond weder daarin terug te voeren, 

 dat onfeilbaar een omkeering der polariteit ten gevolge had. 



III. NIEUWE WAARNEMINGEN OMTRENT EBONIET- 

 ELECTROMACHINES. 



a. De eigenschappen van den schuinen conductor. Het groote 

 onderscheid tusschen de electro-machines met glazen schijven 

 en die met eboniet is gelegen in de eigenaardigheid van dezen, 

 dat zij den diametralen of schuinen conductor volstrekt vereischen, 



