( S19 ) 



trale conductor bij eboniet-machines zich juist op tegenoverge- 

 stelde wijze gedraagt als bij glazen schijven. 



Wordt de ebomet-machine geladen door een gewreven ebo- 

 nietplaat achter een der belegsels te houden, zoo is het zeker 

 dat, uithoofde van het bijzonder slecht geleidend vermogen van 

 het materiaal, de inductie door de schijven heen, op de elec- 

 trodenspitsen zeer moeijelijk tot stand komt, en dat het dus 

 voordeeliger moet zijn de gewreven plaat onmiddelijk achter de 

 spitsen van den schuinen conductor te houden, die dan de 

 draaiende schijf met de tegengestelde electriciteiten bekleedt, welke 

 op haar beurt verdeelend terugwerken op de cartonspitsen der 

 belegsels. En zoo heeft de lading inderdaad schielijk plaats. 



Maar ditzelfde zou ook, zonder den schuinen conductor, door 

 de spitsen der electroden kunnen geschieden, als deze elkaar 

 aanraken en er kon ten minste een zwakke lading verwacht 

 worden; bij de dubbel-electromachine met glasschijven is dit 

 ook het geval. Zij wordt op die wijze, hoewel langzamer als 

 gewoonlijk, geladen. 



"De theorie, die met deze eigenschap der ebonietmachine re- 

 kening houdt, is nog te geven. 



6. Werking der ebonietmachine bij abnormale draaijing. De 

 ebonietmachine van de eerste soort vertoont een bijzonderheid, 

 die ik niet vermeld heb gevonden, omtrent de gelijksoortige 

 toestellen van glas, dat zij namelijk ook electriciteit ontwikke- 

 len, wanneer de schijven gedraaid worden in de richting der 

 cartonspitsen; ik noem deze wijze van draaijing (die het te- 

 genovergestelde is van de gebruikelijke beweging) abnormaal. 



Hebben er namelijk gedurende eenigen tijd krachtige ontla- 

 dingen plaats gehad, en wordt dan de schuine conductor achter- 

 uit gedraaid, zoodanig, dat hij evenveel links staat van den 

 verticaal, als eerst regts (alzoo ook tegenover geen belegsels 

 staat), dan vertoont zieh weder een vonkenstroom tusschen de 

 electroden, als de schijven in tegenovergestelden zin als te voren 

 gedraaid worden; de slagwijdte bereikte zelfs bij de beschreven 

 machine van de eerste soort 6 centim. De condensatoren zijn 

 hierbij niet noodzakelijk; bij de dubbel electromachine heeft 

 dit verschijnsel evenzeer plaats. 



Ik geloof, dat de oorzaak er van gelegen is in het voorhan- 



YIRSL. EN MEDED. AID. NATUUEK. 2<le BEEKS. DEEL. IX. 2i 



