( 160 ) 



schaal werd als tegenwicht een ander kilogram gelegd ; 

 daarna bracht ik, met behulp van duinzand, het evenwicht 

 tot stand, waarvoor aangenomen werd de stand, waarbij 

 de naald, aan het eind van den rechterarm, op het midden 

 der verdeeling van den ivoren boog wees. 



Daarna werd onder de linkerschaal een beker gedestil- 

 leerd water gebracht, en het gewichtstuk daarin gehangen. 

 Nu werd het gewichtsverlies, dat door deze indompeling 

 ontstond, aangevuld door gewichten uit het voor het IJk- 

 wezen in Oost-Indië bestemde stel, en dus de naald weer 

 op zijn vorigen stand gebracht; hierbij werd echter ook wel 

 ter bespoediging der wegingen, van de waarneming der slin- 

 geringen gebruik gemaakt, en het juiste gewichtsverlies door 

 interpolatie gevonden, doch dan, door het juiste gewicht op 

 de schaal te leggen, de naald op het midden der schaal ge- 

 bracht. Verder dan een milligram kon bij deze wegingen 

 niet gegaan worden. De temperatuur der lucht en van het 

 water werden door een nauwkeurigen thermometer van Bau- 

 din aangegeven, die in vijfde graden verdeeld was, en waar- 

 van de correctie voor nulpunt en waarde der graden nauw- 

 keurig bekend was. 



Zoodra de balans in evenwicht was, werd, door het water 

 heen, waargenomen tot hoever de metaaldraad onderge- 

 dompeld was ; nadat het gewicht uit het water genomen 

 was, werd hij op die plaats afgesneden ; het stuk, dat on- 

 dergedompeld was, gewogen, en door het specifiek gewicht 

 van den draad, dat opzettelijk bepaald was, gedeeld. Hier- 

 door werd het volumen bepaald van den ondergedom- 

 pelden metaaldraad, dus ook het daardoor teweeggebrachte 

 gewichtsverlies, waarmede het totale gewichtsverlies ver- 

 minderd moest worden, om alleen dat te verkrijgen, dat 

 door het kilegram veroorzaakt was. De densiteit van het 

 gedestilleerd water werd aangenomen naar de tafel in de 

 Mémoires du Bureau International, Tomé I, p. 63, welke 

 tafel naar de formule van Herk, berekend is. 



In de maand Juli werd elk der bepalingen op twee ver- 

 schillende dagen herhaald. Uit die 5 paren leidde ik af 

 dat de m. f. van elke volumen-bepaling nog geen 6 milli- 



