( 171 ) 



Bij de herleiding op 0° C. is aangenomen : 



de kubieke uitzetting van geelkoper .... 0,000 056 34, 

 » » » » glas 0,000 024 4. 



De bepaling van het volumen van het glazen kilogram 

 G 2 werd om de volgende reden door mij herhaald. Zooals 

 reeds boven vermeld is, had Stamkart van de verguldkope- 

 ren kilogrammen het volumen bepaald door weging van 

 de hoeveelheid water, die zij verplaatsten, wanneer zij in 

 eene met die vloeistof gevulde halve-liter-maat gedompeld 

 werden, en werd die bewerking nog eens, op een anderen 

 dag, herhaald, een voorzorg, die om alle mogelijke ver- 

 gissingen te voorkomen, niet overbodig schijnt. Ook van 

 de kilogrammen G l en G 2 bepaalde hij het volumen, doch 

 door de hydrostatische methode. Van G 2 deed hij het 

 echter slechts eens, den 20 sleu Augustus 1856, en het 

 resultaat dier bepaling is medegedeeld in het meergemelde 

 verslag in de V. en M., l ste Reeks, Deel VII, blz. 34, 

 tegelijk met de volumina der verguldkoperen gewichten 

 N°. 1 tot 7. De berekening van al de herleidingen, die 

 tot deze uitkomsten geleid hebben, is in de door Stamkart 

 nagelatene papieren bewaard gebleven, en het was mij dus 

 mogelijk die te onderzoeken. Ik vond in de berekening van 

 het volumen van G 2 eenige rekenfouten ; over het alge- 

 meen bleek het dat Stamkart wat te veel op eene ééns 

 uitgevoerde berekening vertrouwde. Maar bovendien heerscht 

 er eene onzekerheid in die berekening dezer weging, waarom 

 deze herhaald moest worden; er was namelijk aangeteekend, 

 dat het kilogram aan paardehaar gehangen had; dat de 

 lengte van het ondergedompelde paardehaar 14 duim ge- 

 weest was, en hiervoor werd een volumen van 140 cubieke 

 millimeters in rekening gebracht. Ik meen dat er grond 

 is dit voor eene vergissing te houden. Eene opzettelijke 

 meting leverde mij voor de dikte van paardehaar ongeveer 

 1 / 6 mM., zoodat 1 mM. paardehaar ongeveer 1 / 46 mM. inhoud 

 heeft. Nu bleek het mij dat één paardehaar niet sterk ge- 

 noeg is om een kilogram te dragen, maar dat daarvoor 

 ten minste 5 of 6 paardeharen noodig zijn. Aannemende 



