( 219 ) 



bepaling geene praktische waarde heeft, is zij toch daarom van 

 belang-, omdat er de deugdelijkheid van den toestel van Gambey 

 uit gebleken is. De schaal van dien toestt 1, waarvan wij, door 

 de welwillendheid van den heer C. Wolf te Parijs, in de gele- 

 genheid gesteld zijn eene afdeeling aan deze mededeeling toe te 

 voegen, is van zilver, doch gesoldeerd op gvel koper; beide me- 

 talen hebben nagenoeg dezelfde uitzetting; daar nu die schaal 

 even goed aan uitzetting door de warmte onderhevig is als het 

 gemeten kilogramstuk, zal men, als de inhoud door uitmeting 

 met dien toestel gemeten is, dien inhoud niet meer tot 0° moet 

 herleiden. De Commissie heeft dit wel gedaan, en daarom is hare 

 opgave van de volumina der drie standaardkilogrammen en het 

 kilogramme des Archives onjuist. Aan deze stelling wordt nog 

 meer waarschijnlijkheid bijgezet door het kilogram B, waarvan, 

 zooals wij aanstonds zullen zien, indien wij de indexfout over het 

 instrument, even als op de andere dagen, — 2 62 aannemen, de 

 inhoud slechts 4 mmL. meer is. dan de door mij op 23 Decem- 

 ber 18S6 door hydrostatische weging gevondene inhoud bij 0° C. 

 De fout van den toestel is dus geweest: 



bij het kilogram A: — 13,5 mmL. 

 bij het kilogram B : -f- 4 mmL. 



Nu is de uitzetting per graad C van kilogram A: 6,97 mmL., 

 en van kilogram B: 6,90 mmL. 



De I e fout komt dus overeen met een temperatuurverschil van 

 — 1°,8, de 2e met een van -f0°,6: gemiddeld — 0°,6. 



De beide fouten kunnen echter ook vernietigd worden door 

 eene kleine wijziging in het nulpunt. De factor ± d 2 n -f- \ d h 77 

 wordt voor kilogram A: 6873, voor kilogram B: 6827, de wij- 

 ziging van het nulpunt behoefde dus slechts te bedragen: 



voor de fout in A : — 0,0020 mm., 

 /, „ „ „ B : + 0,0006 „ , 



om volledige overeenkomst met de hydrostatische weging te ver- 

 krijgen. 



Deze laatste wijzigingen vallen buiten de grenzen van het met 

 den nonius waarneembare en het resultaat van dit onderzoek is 

 dus: de door den toedel van Gambey aegevene volumina van geel- 

 koperen cilinders zijn, op de onvermijdelijke waarneming s fouten na, 

 nauwkeurig, mits men ge/me herleiding tot 0° C. loepasse. 



Het gevolg van deze stelling is, dat als men een/?tóVmcilinder 

 met denzelfden toestel uitmeet, eene herleiding voor temperatuur 

 noodig is. Maar ten opzichte der metingen zelve zijn twee op- 

 merkingen te maken : 



l u . Indien het lichaam geen juiste cilinder is, mag het volumen 



