( 446 ) 



hebben zooeven, bij 't geval van den kolonialen meter, eene 

 ervaring leeren kennen op het stuk van wetenschappelijke 

 vergelijkingen. Ik zal nu maar zwijgen over hetgeen mij 

 bekend is ten aanzien van de wijze van waarnemen, de hulp- 

 middelen daarbij gebezigd en de inrichting der toestellen. 



Dit schrikt den Heer Donders niet af te zeggen »met 

 » voldoening mogen wij op de bemoeiingen van het Koninklijk 

 » Nederlandsch Instituut, gevolgd door die der Koninklijke 

 »Akademie, over dit tijdvak een zestig jaren terug zien", het 

 weerhoudt hem niet voor de Akademie te vindiceereu de 

 vergelijkingen met de standaarden in 't belang der wetenschap 

 en te eischen, dat daarop het licht schijne der Akademie. 



Wat beteekent tegenover de onverbiddelijke logika der 

 feiten de gemoedelijke geruststelling, dat de Akademie zal 

 voortgaan de beste krachten van Nederland aan zich te 

 verbinden ? Niemand zal beweren dat de leden van Instituut 

 en Akademie, die hier verificaties of wetenschappelijke verge- 

 lijkingen verrichtten, allen waren geleerden zonder praktischen 

 zin of practici zonder wetenschap. Neen, de omstandigheden, 

 waaronder zij werkten, moesten onvermijdelijk tot mislukking 

 leiden. Het gaat nu eenmaal niet aan, proefnemingen van 

 de hoogste nauwkeurigheid te volbrengen in slecht ingerichte 

 werkplaatsen, waar men niet elk hulpmiddel om een werk- 

 tuig te verbeteren, voor een bepaald doel te wijzigen, aan 

 de toepassing eenen nieuwe methode dienstbaar te maken, 

 om zoo te zeggen voor het grijpen heeft. Gebrek aan 

 hulpmiddelen dwingt tot stumperig behelpen en verstompt 

 het gevoel voor nauwgezetheid. Nog minder is het doenlijk, 

 deugdelijke, wel overdachte, met geduld volgehoudene waar- 

 nemingen als het ware in het voorbijgaan te verrichten, op 

 eene plaats waar men niet te huis is en geneigd, zich niet 

 ianger op te houden dan volstrekt vereischt wordt. 



De bedenkelijke gevolgen welke zoodanige arbeid voor de 

 eer der Akademie kan hebben, kunnen alleen uitblijven 

 wanneer men kritiek onmogelijk maakt of terughoudt- Het 

 eerste is bijna verwezenlijkt geworden, doordien men van de 

 hier verrichte metingen nooit anders dan de uitkomsten 

 heeft openbaar gemaakt. Doch ook deze hebben begane 



