( 176 ) 



>aan deze reden." Maar wie kan gelooven, dat Stamkatit 

 iets dergelijks gedacht en geschreven heeft? De Heer 

 Oudemans *) verklaart, vast overtuigd te zijn : » dass eine 

 » mangelhafte Beleuchtung der Striche auf dem Platinme- 

 »ter, die nur einzelne Microns Breite haben, nnmöglich 

 »eine Differenz von 72 Microns erklaren kann.' 1 En zou 

 Stamkart dan die ongerijmdheid hebben geloofd? Nog 

 minder denkbaar wordt het, wanneer, zooals de Heer Oude- 

 mans ons mededeelt, Stamkart zelf, bij de vergelijking van 

 den meterstaaf met den glazen meter van het Trippenhuis 

 en met den zoogenaamden meter van van Swinden, uitkom- 

 sten heeft verkregen, die nauwelijks van de zijne afwijken. 



Klaarblijkelijk is hier verwarring in het spel. De uitkomsten 

 der drie waarnemers liepen nog al uiteen en de middelbare 

 fouten waren betrekkelijk groot. En hiervan zoekt Stamkart 

 de reden daarin (Proces- Verbaal van de Vergadering op 27 

 Juni 1868, blz. 3): »dat de verdeelstrepen op den platinameter 

 »niet zuiver genoeg zijn; dat de verlichting niet altijd even 

 » voldoende was en wellicht andere oorzaken." Dit moet hem 

 hebben voor den geest gestaan, toen hij in zijn schrijven aan 

 den Heer Oudemans van den invloed der slechte verlichting 

 sprak. De Heer Oudemans brenge den brief te berde en ik 

 houd mij overtuigd, dat van verwarring blijken zal. Bij het 

 groot verschil der uitkomsten van den platina meter met 

 die van den glazen meter en van den meter van van Swin- 

 den, had Stamkart wel reeds aan een fout in de bereke- 

 ning gedacht, en opnieuw geeft hij daarvan blijk in zijn 

 antwoord aan den Secretaris, bij de officiëele aanmaning 

 van den Heer J. A. C. Oudemans, door het Bestuur in zijne 

 handen gesteld. Ten slotte is het Stamkart zelf, die uit- 

 lokte, dat de waarnemingen der Oommissie door den Heer 

 van Hees werden overgerekend, waarbij de vergissing aan 

 het licht kwam. 



En dat alles belette den Heer Bosscha niet, zooals wij 

 zagen, te schrijven; »Men moet inderdaad wel overtuigd 

 » geweest zijn, onder geheel onvoldoende omstandigheden te 



*J Die Triangulation oon Java. Erste Abtheilung. S. 64. Batavia. l c 75. 



