( 177 ) 



» hebben gewerkt, wanneer men een verschil van 1 / 14 mil- 

 » limeter, een verschil grooter dan men bij de verificatie van 

 » Standaarden van den tweeden en derden rang voor den 

 »ijk zal toelaten, toeschrijft aan gebrekkige verlichting." 



En daarmede is dan het vonnis over het Trippenhuis 

 geveld ! 



Maar nog ben ik niet ten einde. 



»Wat ik hier verhaal," zoo verklaart de Heer Bosscha, 

 »is openbaar; het staat te lezen in het eerste gedeelte van 

 »het verslag over de triangulatie van Java, door den Heer 

 »Oudemans samengesteld, door het Rijk uitgegeven, een 

 » blijvend werk, dat gelezen zal worden door ieder, die de 

 » literatuur der geodesie wil kennen. De Heer Oudemans 

 » mocht de onzekerheid omtrent den grondslag van zijnen 

 » arbeid, die vele jaren van inspanning en tonnen gouds 

 »had gekost, niet verzwijgen, en het was zijn recht aan te 

 » toonen, wie daarvoor de verantwoordelijkheid te dragen had." 



Schijnt het niet, alsof èn 's Lands financiën èn de we- 

 tenschap in gevaar waren? Men kan gerust zijn. De Heer 

 Oudemans wenschte wel eenige opheldering ten aanzien der 

 onmogelijke uitkomsten van de vergelijking met den plati- 

 na meter; maar, zooals hij zegt, bestond toch »die grösste 

 »Wahrscheinlichkeit, dass die drei au f indirectem Wege 

 »erhaltenen" (met twee glazen meters in Java en Amster- 

 dam en met den meter van van Swinden te Amsterdam) 

 »nxit einander nahezu übereinstimmenden Resultate richtig 

 »sind." En werkelijk de resultaten van den platina meter 

 zouden hem niet verder hebben gebracht. Hij had boven- 

 dien, zooals hij ons mededeelt, uitzicht, zijnen normaalmeter 

 weldra met den platina-iridium meter, die uit Parijs zou wor- 

 den overgebracht, te kunnen vergelijken en dan moest hem 

 de vergelijking met den platina meter vrij onverschillig zijn. 



De geschiedenis, waarvan de Heer Bosscha zoo grooten 

 ophef maakt, komt dus neer op een vergissing in de tem- 

 peratuur bij de berekening. 



Ziedaar de feitelijke toedracht ! 



Volgens den Heer Bosscha zou ik geen kritiek dulden. In- 

 derdaad, met een kritiek, als waarvan wij hier getuigen zijn, 



VEE3L. EN MEDED. AFD. NATUURK.. 3de REEKS. DEEL IV. 12 



