( 264 ) 



Met weet dat in het tijdvak, waarheen wij ons verplaat* 

 sen moeten, de microscopen en verrekijkers, wat scherpte 

 van beeld betrof, zeer veel te wenschen overlieten. De 

 voornaamste oorzaak daarvan — de kleurschifting — werd 

 in haar rechten aard niet begrepen en het was dus natuur- 

 lijk dat Desc artes en anderen uitsluitend verbetering zochten 

 door het wegnemen der spherische aberratie. Daar hij wist dat 

 lenzen met zuivere boloppervlakken niet in staat zijn even- 

 wijdige of van één punt uitgaande lichtstralen in een enkel 

 punt te vereenigen, zocht en vond Descartes den vorm 

 der oppervlakken, welke deze eigenschap wel bezitten. Daar- 

 onder kwamen omwentelingshyperboloïden en ellipsoïden voor. 

 Door eene combinatie van elliptische of hyperbolische opper- 

 vlakken met platte en bolvormige scheen het hem mogelijk 

 theoretisch volmaakte verrekijkers en microscopen te ver- 

 vaardigen. Het kwam er slechts op aan lenzen volgens 

 zulke vlakken af te slijpen. Daartoe had Descartes een 

 werktuig bedacht dat men in zijne dioptrique *) uitvoerig 

 beschreven kan vinden. Een beitel, genoodzaakt zich volgens 

 een hyperbool te bewegen, sneed stalen mallen uit, welke 

 gebruikt werden om den cylindrischen rand van een rad 

 hyperbolisch uit te hollen en telkens de juiste gedaante 

 terug te geven. Tegen dien rand werden de lenzen, op het 

 uiteinde van de as eener draaibank bevestigd, aangedrukt, 

 terwijl het rad langzaam draaide en beneden in een bak 

 met slijppoeder dompelde. 



Hoewel Descartes alles tot in de kleinste bijzonderheden 

 geregeld had, ontveinsde hij zich toch geenszins de moeilijk- 

 heden aan de mechanische uitvoering verbonden, maar, zoo 

 schreef hij : » Je ne me regie pas sur la portee ordinaire des 

 artisans 1 niais je veux espérer que les inventions quefaymises 

 en ce traite seront estimées assez belles et assez importantes 

 pour obliger quelques uns des plus curieux et des plus indus- 

 trieux de notre siècle a en entreprendre Vexécution f). Overi- 



*) Cousin, Oeuvres de Descartes, T. 5, p. lo7. 



f) Men moet dit streven van Descartes geenszins opvatten als de 

 droom van een onpraktisch mathematicus. Telkens blijkt uit zijne cor- 



