(441 ) 



De evidente proportionaliteit tusschen absorptie en phy- 

 siologisch effect wees op een chemisch proces als primaire 

 lichtwerking, analoog aan de koolstofassimilatie door chro- 

 mophyll. Inderdaad gelukte het spreker langs verschillende 

 wegen, o. a. door van zeer gevoelige spirillen, bacteriën en 

 infusoriën, en ook door de purperbacteriën zelve als reagen- 

 tia op vrije zuurstof te gebruiken, zuur stof uit scheiding in J t 

 licht aan te toonen. Ook bleken ontwikkeling, groei en ver- 

 meerdering op den duur slechts in 't licht mogelijk te zijn. 



De zuurstofuitscheiding is volstrekt gebonden aan de te- 

 genwoordigheid van bacteriopurpurine. Hare grootte staat 

 echter evenmin als bij groene cellen in een eenvoudige 

 relatie tot de saturatie van het lichaam met de kleurstof. 

 Wel is zij daarentegen in ieder geval voor elke golflengte, 

 zoover dit zich laat aantoonen, evenredig aan de geabsor- 

 beerde energie van 't licht. Ultrarood (gas- of zonlicht), 

 door iodium in zwavelkoolstof van alle zichtbare stralen 

 beroofd, of spectraal ultrarood tusschen ongeveer 0.80 en 

 0.90 f.i golflengte, werkte slechts weinig zwakker dan het 

 gemengde licht. Het zichtbare rood, het uiterste ultrarood, 

 violet en ultraviolet gaven, althans in 't spectrum van ge- 

 concentreerd gaslicht, geen duidelijk effect. 



Bacteriopurpurine is dus een echt chromophyll. Waarschijn- 

 lijk in 't algemeen niet een enkel chemisch individu, maar 

 een mengsel, evenals audere chromophyllen (chlorophyll, 

 diatomin, rhodophyll enz.), onderscheidt zij zich van deze 

 laatste belangrijk door het ontbreken der groene kleurstof 

 (chlorophylline, reinchlorophyll, kyanophyll), welke vroeger 

 als de eenige drager van het C-assimilatievermogen der 

 planten werd beschouwd. Het blijkt dus opnieuw dat assi- 

 milatie in 't licht ook door niet groene kleurstoffen en 

 door iedere soort van golflengte kan worden teweegge- 

 bracht. 



Bij de poging om uitscheiding van vrije zuurstof door 

 de purperbacteriën rechtstreeks aan te toonen, kwam spreker 

 op het denkbeeld om hiervoor van haemoglobine gebruik 

 te maken. Dit leidt hem tot het onderwerp zijner tweede 

 voordracht : 



