( 449 ) 



beginnen van de deelen van de viermeterstaaf I met den 

 norraaaimeter. Tot nog toe heb ik de schroeven der mikro- 

 meters van den comparateur onderzocht. Ik vind hiervan 

 in uwe berichten geene vermelding *), bij de vergelijkingen 

 geloof ik dat die niet verwaarloosd mogen worden; bij de 

 metingen op het terrein kan men nog beweren, dat de ver- 

 plaatsingen, waarvan geene rekenschap genomen kan worden, 

 te groot zijn, om op zulke kleinigheden te letten ; maar bij 

 de vergelijkingen, met mikroskopen als deze, geloof ik dat 

 zij wel in aanmerking kunnen komen. Als ik mij wel her- 

 inner (mijn journaal heb ik op dit oogenblik niet bij mij), 

 is de m.fout eener aflezing op eene deelstreep ± 0^,4; voor 

 de grootste correctie bij schroef I vind ik 0,39, en voor 

 die van schroef II (van het rechtsche mikroskoop) zal zij 

 wel 1,5 deeltje bedragen f). Ook de verdeelingen ben ik van 

 plan alle afzonderlijk na te gaan ; zij zijn ongelijk, en niet 

 vrij van fouten ; zoo u dit ook gedaan hebt, ben ik nieuws- 

 gierig of onze resultaten overeen uitkomen §). 



Ten einde de fout, waarvan U melding maakt, ontstaande 

 door het scheef staan der aanzetcylindertjes, te ontgaan, heb 

 ik nieuwe laten maken, van dezen vorm ; ik heb ze juist 



— . t'huis gekregen. Maye, de horlogiemaker, 



^k heeft ze gemaakt ; de afstand der middel- 

 punten van beide gaatjes zal slechts iets 



*) Mijne bedoeling was een onderzoek naar gang en naar periodieke 

 ongelijkheid. Te Amsterdam lieten, zooals uit de papieren der commissie 

 gebleken is, de leden Cohen Stuart en Matthes de directie der me- 

 tingen geheel aan Stamkart over; de gangen der mikrometerschroeven 

 werden eens voor al vóór de waarnemingen bepaald; die van het eene 

 mikroskoop werd, wegens haar gering bedrag, verwaarloosd, die van het 

 andere met een verkeerd teeken toegepast. Dit werd eerst gemerkt toen 

 alle metingen, ook de basismeting in de Haarlemmermeerpolder, herleid 

 waren. Van hier de noodzakelijkheid eener overrekening, die eerst 10 of 

 12 jaar later door Stamkart aan den Heer Van Hees werd opgedragen. 

 De periodieke fouten der mikrometerschroeven werden te Amsterdam niet 

 onderzocht. 



f) Een deeltje der mikroskooptrommels — 1 mikron. 



§) Ook deze fouten der verdeelingen werden te Amsterdam niet on- 

 derzocht. J. A. C. O 



29* 



