( 455 ) 



het geheele werk nog iets minder, \ktj van vroeger, en ik 



ben overtuigd dat de nauwkeurigheid grooter zal zijn. 



Wij hebben nog al moeite gehad eer de kast van den 

 comparateur *) absoluut vast stond. Eindelijk ben ik er 

 in geslaagd, door onder de hoeken balken recht overeind te 

 zetten, waarop de kast bijna, d. i. op een paar mm na, rust, 

 en er dan spieën tusschen te steken. Nu staat zij onwrik- 

 baar, en kannen wij bij het aflezen gerust op de kast leu- 

 nen. Ook komen de staven, na heen en weder rollen, 

 bijna volkomen op dezelfde plaats terug, hetgeen vroeger 

 het geval niet was. 



Adieu ! hopende spoedig wat van u te vernemen, noem 

 ik mij steeds 



Uwen Dr. en Vriend 

 Oudemans. 



*) Te Amsterdam was, zooals ik na mijne terugkomst uit Java 

 vernam, de mahonihouten kast, die de heeren Repsold bij den compa- 

 rateur hadden geleverd, om hem voor storende warmte-invloeden te 

 beschutten, door de Akademische Commissie niet gebruikt, en de com- 

 parateur onbedekt tegen den achtermuur der linker-beneden-achterkamer 

 van het Trippenhuis geplaatst, om voor de metingen van het licht, dat 

 door de vensters viel, gebruik te maken. 



Deze handelwijs kan niet goedgekeurd worden. Vooral in den winter 

 veroorzaakt elk venster nederdalende luchtstroomen, gewoonlijk //tocht" 

 genoemd, die bij alle vergelijkingen met een comparateur zorgvuldig 

 moeten vermeden worden, daar men in die omstandigheden zeker kan 

 zijn dat de thermometers, die bij de meters liggen, niet de temperatuur 

 aangeven der nieters zelve. 



Evenzoo werkt de warmte, die van het lichaam des waarnemers uit- 

 straalt, nadeelig; zelfs bij het gebruik van de kast om den comparateur 

 toonen de thermometers dikwijls binnen weinige minuten eene rijzing van 

 0°,02 of meer, en de twijfel ontstaat dadelijk, of de meter waarop hij 

 ligt, aan die rijzing deelneemt. Het is daarom zaak de meting zoo snel 

 mogelijk te doen afloopen, en niet in het vermeerderen van het aantal 

 comparaties achter elkander, eene vermeerdering van nauwkeurigheid 

 te beoogen. 



Te Batavia en te Utrecht is bij de metingen de kast altijd om den 

 comparateur geweest. In de verlichting werd door lampen en reflec- 

 toren voorzien. 



J. A. C. O. 



