( 224 ) 



van de thermodynamische potentiaal en door de beschouwing 

 van een omkeerbaar isothermisch kringproces, waarbij eerst 

 door druk zout uitgescheiden wordt, daarna water verdampt 

 en ten laatsten het verdampte water weder met het uitge- 

 scheiden zout tot de vroegere oplossing wordt teruggebracht. 

 Bij zulk een omkeerbaar isothermisch kringproces is de som 

 der verrichte hoeveelheden arbeid gelijk nul, en het is van 

 deze eigenschap, dat de schrijver gebruik maakt om de for- 

 mule te vinden, die hem tot de slotsom leidt: dat bij alle 

 zouten, die onder contractie oplossen, de oplosbaarheid bij 

 verhooging van druk vermeerdert en omgekeerd. 



Het schijnt ons toe, dat de schrijver dit resultaat als het 

 voornaamste beschouwt wat uit de gevonden formule' volgt. 

 Ten minste dit is het eenige gevolg dat afzonderlijk aan- 

 geduid en in het licht gesteld wordt. Is dit zoo, dan zou 

 niet veel nieuws gevonden en de formule van niet veel be- 

 teekenis zijn, want reeds vóór 15 a 16 jaren is door Gibbs 

 de algemeene regel uitgesproken, waaronder dit als bijzon- 

 der geval behoort, nl. >bij verhooging van druk verdwijnt 

 die phase die het grootste volumen heeft, en treedt in de 

 plaats die van het kleinste volumen". Een ander gevolg 

 der gevonden formule echter is óf nieuw óf ten minste veel 

 minder algemeen bekend, nl. hoe de verandering der oplos- 

 baarheid met verhoogden druk berekend zou kunnen wor- 

 den, indien bekend is de mate waarin de spanning van den 

 waterdamp met het zoutgehalte der oplossing samenhangt. 

 Mocht men, zooals de schrijver doet, aannemen dat de druk 

 regelmatig met aangroeiend zoutgehalte en evenredig daar- 

 aan afneemt, — iets dat approximatief bij zeer verdunde 

 oplossingen geldt en wel eens de wet van Wüllner genoemd 

 wordt, — dan liet de gevonden formule ook de bovenge- 

 noemde berekening toe. De schrijver waagt zich dan ook 

 aan enkele berekeningen. Maar de overeenstemming met 

 de ervaring is niet zeer groot en dit wordt door hem toe- 

 geschreven aan mogelijke fouten der waarneming. Wij 

 schrijven ze toe aan het niet gelden der wet van Wüllner. 



In de tweede plaats wordt behandeld de verandering der 

 oplosbaarheid met de temperatuur, of liever deze verande- 



