( 78 ) * 



gesteld. Ook Rapporteurs konden de aandacht vestigen op 

 enkele zaken, die door den Schrijver waren over het hoofd 

 gezien. Zij voegden er echter uitdrukkelijk bij dat hunne 

 opmerkingen in geenen deele afbreuk deden aan de verdien- 

 sten, die Dr. Rijckevorsel zich met zooveel opoffering ver- 

 worven had. Aan zijne begeerte om de wetenschap te dienen 

 toch dankt de Afdeeling het voorrecht, dat zij eene vol- 

 doende magnetische beschrijving van onzen Indischen Archipel 

 van de hand van een landgenoot onder hare werken telt. 



Na het afdrukken van de genoemde verhandelingen besloot 

 Dr. Rijckevorsel eene 2 de bijdrage tot de kennis van het 

 aardmagnetisme te leveren, en werd hem, zoo wij ons niet 

 bedriegen, door ons geacht medelid Buys Ballot eene op- 

 neming van Oost-Brazilië voorgesteld. De thans aangeboden 

 omvangrijke verhandeling bevat al de uitkomsten van dit 

 onderzoek, waaraan Dr. Rijckevorsel, worstelende met 

 moeilijkheden van allerlei aard, vier jaren heeft gewijd. 



De heer Rijckevorsel kwam in December 18S0 te Rio- 

 Janeiro aan, vergezeld van Jhr. W. van Alphen, civiel in- 

 genieur, die zich aan de sterrewacht te Utrecht voor het 

 uitvoeren der sterrekundicre waarnemingen had voorbereid, 

 dit toch was een der werkzaamheden, die Dr. van Rijcke- 

 vorsel aan zijn assistent wilde opdragen. 



De eerste reis geschiedde met een stoomschip, dat de 

 Braziliaansche regeering daartoe goedgunstig had afgestaan, 

 van Rio af langs de kust tot nabij Para. Daar strandde 

 het stoomschip, dat reddeloos verloren was, terwijl de op- 

 varenden en instrumenten gered werden. Hierop volgde een 

 gedwongen verblijf te Para, doch ongelukkig werd hier 

 Yan Alphen het slachtoffer van het klimaat. 



Dr. Rijckevorsel ondernam nu, alleen vergezeld van een 

 hollandschen bediende, twee reizen naar de binnenlanden, 

 de eene langs de rivier Itapicuru, de andere van Amaracao 

 af, langs de Parnahyba. Die rivieren werden met stoomge- 

 legenheid opgevaren, maar in eene boot of op een vlot weder 

 afgevaren, en bij die afvaart werden verschillende punten 

 bezocht. 



Te Para in Mei 1882 teruggekomen, werd Dr. Rijckevorsel 



