( 224 ) 



waarloozen en even klein als, onder gelijke omstandigheden, 

 te Batavia. 



Ook al neemt men aan, 't geen waarschijnlijk is, dat de 

 getijhoogten te Soerabaya, door stuwing in den trechter van 

 straat Madoera sterk vergroot, en derhalve op Madoera's 

 noordkust aanmerkelijk kleiner zijn, dan blijft toch de ver- 

 houding der een- en halfdaagsche getijden een essentieel 

 onderscheid uitmaken tusschen de getijden voor beide plaatsen. 

 Het verschil der argumenten voor M% bedraagt ongeveer 

 0° of 12 uur, 't geen even goed vroeger als later kan be- 

 duiden; dat der argumenten van de eendaagsche getijden 

 gemiddeld 11.65 uren, om welken tijd deze getijden te Soera- 

 baya later invallen ten opzichte van den localen tijd, dan 

 te Batavia. Het is echter geheel onaanneemlijk, zoowel we- 

 gens de grootte der Soerabaaische getijden, als wegens de 

 ligging der beide plaatsen, dat inderdaad de vloedgolf zich 

 langs Java's noordkust van West naar Oost zou voortplan- 

 ten ; omgekeerd, dat zij zich westwaarts beweegt, ware denk- 

 baar, in welk geval de 11.65 uren later als 12.35 uren 

 vroeger zouden moeten opgevat worden. De vloedgolf zou 

 in dit geval den weg langs Java's noordkust tusschen de 

 beide plaatsen, gelijk aan ongeveer 656 2 /2 K. M. hebben af- 

 gelegd in 12.74 uren, omdat het verschil in lengte 0.39 

 uren bedraagt. Volgens de LAGRANGE'sche formule 



c 2 



waarin p de diepte der zee, c de snelheid van voortplanting, 

 g de versnelling der zwaartekracht beduiden, zou deze snel- 

 heid derhalve overeenkomen met eene gemiddelde diepte van 

 niet meer dan 21 meters. Deze diepte is zeker te veel ver- 

 schillend van de ware, dan dat deze onderstelling zou kunnen 

 stand houden ; ook zou bezwaarlijk kunnen toegegeven worden, 

 dat op dezen betrekkelijk korten weg het karakter der getijden 

 zoodanig kon zijn veranderd, als inderdaad het geval is, en het 

 eendaagsch getij, schoon zelf verwakt, in zoo groote mate 

 de overhand zou gekregen hebben boven het halfdaagsche. 



