( 338 ) 



osmotischen druk in zeer verdunde waterige oplossingen af- 

 geleid, maken het waarschijnlijk, dat deze druk niet anders 

 is dan de » kinetische druk" der opgeloste stof; dat hij nl. 

 gelijk is aan de hoeveelheid van beweging, gerekend volgens 

 de normaal op eenig vlak, die tengevolge van de moleku- 

 laire beweging der opgeloste stof per tijdseenheid door de 

 eenheid van dat vlak gaat, waarbij dan zou moeten worden 

 aangenomen, dat de gemiddelde kinetische energie van een 

 molekuul der opgeloste stof even groot is als die van een 

 gasoiolekuul bij dezelfde temperatuur. Om deze opvatting 

 nader op de proef te stellen, kan men het molekulair even- 

 wicht in eene oplossing, waarop uitwendige krachten wer- 

 ken, op twee verschillende wijzen beschouwen. 



Vooreerst kan men, gelijk dit door de Heeren Gouy en 

 Chaperon en meer in het algemeen door den Heer van der 

 Waals gedaan is, uit de tweede wet der warmtetheorie de 

 veranderingen afleiden, die in een dergelijk geval de con- 

 centratie van punt tot punt vertoont. De uitkomst wordt 

 bij zonder eenvoudig, wanneer men dit verschijnsel in ver- 

 band brengt met den osmotischen druk en de vloeistof 

 onsamendrukbaar onderstelt. Neemt men nl. aan, dat de 

 uitwendige kracht overal dezelfde grootte en richting heeft, 

 en beschouwt men een prisma, waarvan grond- en boven- 

 vlak = 1 zijn, en loodrecht op de kracht staan, dan blijkt 

 het verschil van den osmotischen druk aan die beide vlak- 

 ken, wanneer de uitwendige kracht alleen op de opgeloste 

 stof werkt, gelijk te zijn aan de totale kracht, welke de 

 inhoud van het prisma ondervindt. Werkt daarentegen de 

 uitwendige kracht op de massaeen heid van het water even 

 sterk als op de massaeenheid der opgeloste stof, dan wordt 

 het bedoelde verschil gelijk aan de kracht, welke op de in 

 het prisma aanwezige opgeloste stof werkt, verminderd met 

 die, welke het door deze stof vervangen water ondervindt. 

 Met het » vervangen" water wordt hier bedoeld de hoeveel- 

 heid water, die men, na de opgeloste stof verwijderd te 

 hebben, in het prisma zou moeten brengen om dit opnieuw 

 geheel te vullen. 



In de tweede plaats kan men nagaan, aan welke voor- 



