( 8 ) 



evenwel geleerd, dat men ook dan zelfs nog niet volkomen 

 voor dwaling gevrijwaard is. Vóór vele jaren ontving hij 

 eene bezending Javaansche vrouwenbekkens ; één daarvan 

 had een zoo volkomen mannelijken vorm, dat hij aan de 

 juistheid van de etiquette moest twijfelen. De inzender, een zeer 

 ijverig en uiterst nauwgezet verzamelaar, was door dezen 

 twijfel eenigszins ontstemd ; vergissing was hier niet moge- 

 lijk. Eerst toen aan dezen werd getoond, dat aan het 

 bekken op zeer vernuftige wijze twee dijbeenderen der rechter- 

 zijde bevestigd waren, werd de mogelijkheid eener vergissing 

 erkend. De Javaansche jongen had zich, toen het bedoelde 

 vrouwenbekken in het ongereede geraakt was, uit de moeie- 

 lijkheid weten te redden! 



Dr. Hagen gaat evenwel te ver in zijne uitspraak, dat 

 het voor de wetenschap beter ware, indien 2 / 3 der in de 

 Europeesche verzamelingen aanwezige Maleische schedels op 

 het kerkhof rustten. 



Voor de oplossing van anthropologische vraagstukken 

 zijn evenwel schedels, zelfs de best gewaarborgden, niet toe- 

 reikend. Skeletten zijn er slechts weinig voorhanden en 

 tot op zekere hoogte gelden daarvoor dezelfde bezwaren als 

 voor de schedels. Men moet dus zijne toevlucht nemen tot 

 het meten van levenden, en Dr. Hagen deelt ons in de 

 verdere Hoofdstukken zijner Verhandeling de resultaten mede 

 der metingen van omstreeks 400 personen. Voor sommige 

 groepen vooral is het te betreuren, dat de getallen zoo 

 klein zijn. Maar men telle de bezwaren, die Dr. Hagen te 

 overwinnen had, niet gering! Vooreerst waren allen, die 

 zouden onderzocht worden, overtuigd dat zij de slachtoffers 

 van eene verschrikkelijke toovenarij zouden worden. De 

 Batta's meenden niet meer of niet minder dan dat Dr. Hagen 

 door het meten hun leven in zijne hand kreeg. Welk een 

 geduld en welk een tact zijn er noodig geweest om die 

 vreesachtige natuurmenschen over te halen om zich te doen 

 meten ! en toch liepen er nog velen onder de operatie weg, 

 waardoor de hiaten in de Tabellen verklaard worden. 



Bij het onderzoek werd Virchow's Messung sliste 'm -v Neu- 

 mayer's Anleitung zu wissenschaftlichen Beobachtungen auf 



