( 169 ) 



stelling; het verschilt aanmerkelijk van dat van de gewone 

 alluviale klei in zijne gemakkelijke ontleedbaarheid door 

 zoutzuur en door kali, en in zijne zeer basische samen- 

 stelling. Naar eene eenvoudige methode is de hoeveelheid 

 kiezelzuur, die bij de ontleding van het silicaat vrij komt, 

 bepaald geworden. In het door zoutzuur ontleedbare ver- 

 weerings-silicaat van gewone zware alluviale klei, zoowel 

 van Nederland (Zuiderzee), als van Java (bij de rivier de 

 Kening in Rembang), zijn op 1 mol. Al 2 3 3 mol. Si 2 

 gevonden; in eene ligte klei van Nederland 5 mol. Si 2 . 

 In het door zwavelzuur ontleedbare verweerings-silicaat van 

 die kleisoorten werd op 1 mol. Al 3 3 ongeveer 2 mol. 

 Si 2 gevonden. Daarentegen gaf het verweerings-silicaat 

 van de vulkanische klei, zoowel van Deli als van Malang 

 (residentie Pasoeroean in de nabijheid van de vulkanen 

 de Kloet, de Smeroe), op 1 mol. Al 2 3 slechts 1 — 2 

 mol. Si 2 . 



Het verweerings-silicaat verraadt zijnen oorsprong uit 

 vulkanisch puin ook daardoor: 



1° dat het geene koolzure kalk bevat, terwijl de Ke- 

 ningklei (Rembang) en de Nederl. alluviale klei rijk daar- 

 aan zijn ; 



2° dat het ijzergehalte zeer groot, en ook het man- 

 gaangehalte grooter is dan in gewone klei ; 



3° dat het weinig kali, meer magnesia en kalk bevat. 

 De hoeveelheid kali, in het amorphe silicaat absorptief ge- 

 bonden, bedraagt slechts 0,4 — 0,6 pCt. (op 100 d. daarvan), 

 en daarentegen ruim 3 pCt. in dat van Nederl. alluv. klei 

 en 2 pCt. in de Keningklei; 



4° dat zij veel sterk-gebonden (d. i. in eene droge 

 ruimte nog vastgehouden) water bevat, zoowel in volstrekte 

 hoeveelheid (12 pCt. in de roodbruine Deliklei), als in de 

 betrekkelijke hoeveelheid op het verweerings-silicaat be- 

 rekend (op elk mol. Al 2 3 bijna 3 mol. H 2 O tegen onge- 

 veer 2 mol. H 2 O in gewone klei). 



De hoeveelheid van dit water is afgeleid geworden uit 

 het gloeiverlies der aarde in verband met haar humus- 

 gehalte. 



