( 243 ) 



tussehen de beide vormen, dat ik hier niet voorbij mag gaan. 

 Het bestaat daarin, dat Ph. Fischeri zeer gevoelig is voor 

 de werking van rietsuiker, dat is, dat een uiterst geringe hoe- 

 veelheid daarvan de lichtkracht dezer soort sterk verhoogt, 

 terwijl reeds l \ % pCt. haar uitdooft en den groei belemmert. 

 Hierbij is directe assimilatie van de rietsuiker betrokken, want 

 een in verteerend enzym wordt door Ph. Fischeri niet afgeschei- 

 den. Ph. balticum is daarentegen in hooge mate ongevoelig 

 voor rietsuiker, en groeit en licht op voedingsgelatine met 



a 5 pCt. dezer stof nog voortreffelijk. 



De Oostzee-lichtbacteriën zijn na verwant aan de twee in- 

 iandsche vormen van zeevisch bovengenoemd, ofschoon de 

 vorm der staafjes bij beide groepen sterk verschilt. Deze 

 toch zijn bij de Oostzee-bacteriën uitermate fijn en stemmen 

 veel meer met gewone vibrionen overeen dan die van visch ; 

 ook zijn zij veel bewegelijker, en niettegenstaande hun uiter- 

 ste kleinheid toch beter geschikt tot het waarnemen van 

 den zwermdraad. De beschouwing onzer beide soorten wensch 

 ik te besluiten met de opmerking, dat ik noch bij Ph. 

 balticum noch bij Ph. Fischeri verschijuselen van gisting 

 heb kunnen opmerken. 



Alle vier tot nu toe besproken soorten kunnen het best 

 gecultiveerd worden op vischafkooksel in zeewater, waaraan 



1 pCt. glycerine en ] 2 P^t. asparagine zijn toegevoegd, 

 gestold met 8 pCt. gelatine. 



Htt derde tweetal van de mij bekende vormen bestaat 

 eveneens uit twee verwante soorten: Ph. indicum uit de West- 

 Indische zee en Ph, luminosum uit de Noordzee, die echter, 

 zooals mij meer en meer blijkt, zeer verschillend zijn van 

 de vier eerstgenoemde. Zij smelten de gelatine snel en vol- 

 ledig, en gelijken in vele opzichten op de gewone rottiugs- 

 spirillen en Proteus- vormen. Wij zullen hieronder zien, dat 

 deze overeenkomst niet alleen in uiterlijke, maar ook in 

 innerlijke eigenschappen is op te merken. 



De lichtkracht van Ph. indicum is zeer groot en volgt op 

 die van Ph. phosphorescens. Wenscht men het licht zoo sterk 

 mogelijk te zien, dan moeten de culturen op ongeveer 30° a 35° 



