( 256 ) 



geheel werkeloos zijn, maar ook hier, door afscheiding van een 

 zuur (vooral bij glucose en laevulose in belangrijke hoeveel- 

 heid) groei en lichtkracht belemmeren. Glycerine schijnt op over- 

 eenkomstige wijze te werken. Asparagine geeft daarentegen, in 

 geringe hoeveelheid toegevoegd, aanleiding tot lichtverhooging, 

 wellicht door de vorming daaruit van ammoniakverbindingen, 

 welke inwendig gevormde zuren zouden kunnen neutral isee- 

 ren. In mijn vroegere mededeelingen over lichtbacteriën heb 

 ik gezegd, dat de glycerine ook bij Ph. luminosum en Ph. 

 indicum wel degelijk als lichtvoedsel werkzaam kan zijn; 

 ik weet niet juist te verklaren hoe ik deze fout heb kun- 

 nen maken en moet thans denken aan de mogelijkheid, dat 

 de stoffen, toen door mij gebruikt, verontreinigingen heb- 

 ben bevat. Aan te nemen, dat mijn bacteriën zelve in den 

 loop van één jaar een zoodanige physiologische wijziging 

 zouden ondergaan hebben, dat hun reactievermogen op de 

 genoemde stoffen veranderd kon zijn, schijnt onmogelijk, want 

 door een regelmatige selectie zijn mijn culturen, ten minste 

 in alle overige opzichten *), identiek gebleven met wat zij 

 oorspronkelijk waren. Daar ik eerst na eene lange reeks 

 van waarnemingen tot het juiste inzicht in de beteekenis 

 van de peptonen voor onze bacteriën ben gekomen, is het 

 niet vreemd, dat ik aanvankelijk aan vergissingen heb bloot- 

 gestaan. Intusschen is er ééne zaak ten aanzien waarvan mijn 

 ondervinding ook thans nog te gering is, en die bij bacterio- 

 logische onderzoekingen toch een zeer belangrijke rol kan 

 spelen. Ik meen de eigenaardige toestand, waarin de bacteriën 

 verkeeren, welke pas uit het wild komen en voor het eerst 

 aan de cultuurvoorwaarden van een bacteriologisch laboratori- 

 um worden onderworpen. Men bemerkt daarbij allerlei kleinere 

 of grootere veranderingen, die een betrekkelijk snel verloop 

 hebben en weldra tot een toestand van standvastigheid voe- 

 ren, welke blijft voortbestaan. Hetzelfde is op te merken bij 

 sommige soorten, welke men eenvoudig uit een ander bac- 

 teriologisch laboratorium ontvangt. Ik wil hier een voor- 

 beeld noemen. Toen ik Photobacterium indicum en Ph. Fischeri 



*) Alleen de lichtkracht onderging wellicht eene kleine verhoogiug. 



