( 287 ) 



bacteriën de vrije zuurstof een noodzakelijke vereischte is. 

 Maar deze vrije zuurstof kan in zekere hoeveelheid in los- 

 gebonden vorm, hoezeer vast genoeg om in het va- 

 cuüm niet te ontwijken, in de zelfstandigheid der bacte- 

 riën opgehoopt voorkomen, en ik twijfel er niet aan, dat 

 ditzelfde het geval moet zijn bij de lichtcellen van Pyro- 

 phorus. Merkwaardig genoeg was ook Qüatrefages *) in 

 zijn verhandeling over Noctiluca miliaris tot de slotsom ge- 

 komen, dat de lichtfunctie bij landdieren wel, maar bij 

 Noctiluca niet op langzame verbranding berust, omdat zijn 

 proeven hem leerden, dat het lichten in zuiver koolzuur 

 lang voortduurt. Maar ook dit is het geval met de licht- 

 bacteriën en bewijst alleen hoe uiterst gering het zuurstof- 

 verbruik is, dat met het lichten gepaard gaat. Overigens 

 schijnt ook Qüatrefages het bestaan van een afzonderlijke 

 lichtstof in Noctiluca aan te nemen. 



Na het doorlezen van de omvangrijke literatuur, die ik 

 hier niet verder vervolgen wil, heb ik slechts één enkele 

 waarneming gevonden, die op het eerste gezicht strijdig schijnt 

 te wezen met de theorie dat de lichtfunctie aan den toe- 

 stand van leven van het protoplasma gebonden is. Deze 

 waarneming is van Owsjaxnikow j). Hij vermeldt dat de 

 lichtorganen van Lampyris noctiluca in verdund chroomzuur, 

 osmiumzuur en spiritus meer dan 70 uren kunnen voort- 

 gaan met licht te ontwikkelen. Hij vermeldt echter den 

 graad van verdunning dezer stoffen niet, zoodat zelfs dit feit 

 mij volstrekt niet overtuigen kan, dat de betrokken organen 

 dood waren, maar naar mijn oordeel alleen de gevolgtrek- 

 king wettigt, dat de levenskrachten met buitengewone taai- 

 heid aan de levende stof der lichtcellen gebonden kunnen zijn- 

 De slotsom van al het voorgaande schijnt te wezen, 

 dat er geen enkel afdoend bewijs is gegeven, dat de licht- 

 functie van een bijzonder afscheidingsproduct of van eenigerlei 



*) Mémoire sur la phosphorescence de quelques invertebrés marins. 

 Anx. d. se. nat. Zool. 3me Sér. T. 14, p. 236, in § 10. 1850, 



f) Zur Kenntuiss der Leuchtorgane von Lampyris noctiluca. Mém. de 

 St. Péiersboury. ?me sér. T. 11, pag, 1, 1868. 



