( 290 ) 



gepaard te gaan *). Maar juist dit verschil in weg zou ook 

 de aanleiding wezen, waarom in het ééne geval wel en in 

 het andere geen lichtontwikkeling wordt waargenomen. 



Een tweede moeielijkheid schijnt gelegen te zijn in het 

 »bliksemlicht", dat vooral zeedieren, als middel tot zelfver- 

 dediging door schrikaanjaging, kunnen uitzenden. Dit licht 

 staat onder den invloed van zenuwprikkels en berust niet 

 onwaarschijnlijk op het plotseling invrijheidstellen van een 

 zuurstofreserve, die door de zenuwkrache aan banden kan 

 worden gehouden , banden die plotseling kunnen worden 

 verbroken. Onze theorie eischt, dat peptonen gereed liggen 

 met de zuurstof samen plotseling in den georganiseerden toe- 

 stand van levend protoplasma over te gaan. Wellicht ge- 

 voelt men zich geneigd een zoodauigen gang van zaken 

 veeleer aan een ontleding van levende stof dan aan den 

 opbouw daarvan toe te schrijven» Toch zijn er feiten die 

 ook in dit geval voor het hier verdedigde gevoelen schij- 

 nen te pleiten, bijv. de rustperioden, die vereiscljt worden 

 om de genoemde werking bij herhaling mogelijk te maken. 

 Nu kan men wel aannemen, dat deze perioden bestemd zijn 

 om de afscheidingsproducten, die bij het bliksemlicht ontstaan 

 tijd te geven om weggevoerd te worden, zoodat daarmede 

 de aanleiding tot vermoeienis wordt weggenomen, — en ik 

 geloof ook daarin ten deele de beteekems dezer periodiciteit 

 te moeten zien, — maar slechts ten deele, en ik beschouw 

 de rustperioden als even noodzakelijk om den aanvoer der 

 reageerende peptonen mogelijk te maken. In elk geval staat 

 thans het feit vast, dat de lichtontwikkeling bij de licht- 

 bacteriën met peptonverbruik gepaard gaat, en hier zijn alle 

 proeven veel overzichtelijker en laten veel mindere reden 

 tot twijfel bestaan dan bij de hoogere wezens. 



Van het vraagstuk van de vermoeienis kan ik echter niet 



*) Dat zoowel het onderscheid tusschen de verschillende organen van 

 een en hetzelfde organisme, als het onderscheid tusschen verschillende 

 soorten van organismen op een verschil in samenstelling van het consti- 

 tueerend protoplasma moet berusten, is zeker aan geen twijfel onder- 

 hevig. 



