( 293 ) 



verdeeld en dit op vischgelatine uitgegoten : ook daarbij 

 vorkreeg ik slechts enkele niet lichtende bacteriënkoloniën. 

 Bij het mikroskopisch onderzoek van den centralen merg- 

 streng dezer dieren vond ik zeer eigenaardige gestrekte cel- 

 len, die ik aanvankelijk voor bacteriën hield, maar ik geloof 

 nu niet meer, dat zij dit werkelijk zijn. Overigens gevoel 

 ik, dat al zulke negatieve proeven weinig bewijzen voor de 

 stelling, dat mikroben aan het verschijnsel van het lichten 

 niet ten grondslag kunnen liggen, want wellicht, zoo kan 

 men beweren, verliezen de mikroben in het lichaam der 

 dieren hun vermogen tot vrije vermeerdering daarbuiten *). 

 Maar zelfs wanneer dit het geval ware zou daardoor, dat 

 wat ik thans aannemelijk tracht te maken, niet weerlegd 

 zijn. Indien toch de éénmaal ingedrongen bacteriën hun 

 vermogen om buiten het dier te leven verloren hebben, dan 

 vervalt daarmede de mogelijkheid, dat de mikroben van zee 

 en strand uit deze lichtende dieren afkomstig zijn. Aan een 

 selectieproces te denken door de lichtende dieren op de licht- 

 bacteriën uitgeoefend houd ik derhalve voor ongerijmd. 



Het vroeger (pag. 283) genoemde lichtslijm, dat vele zeedie- 

 ren, zooals sommige lichtende Anneliden en eenige Medusen 

 bij naderend gevaar in het zeewater verspreiden, bestaat uit 

 netelcellen en levend protoplasma uitgestooten uit de licht- 

 cellen. Reeds Spallanzani f) merkt daarvan op, dat het 

 » netelt", en wel zoo sterk dat het branden op de tong een 

 dag lang voortduurt; verder zag hij, dat dit slijm eenigen tijd in 



*) Deze redeneeriug is op de volgende waarneming gegrond. De zoö- 

 chlorellen (Zoóchlorella conductrix Brandt) van Hydra viridis zijn zonder 

 twijfel van buiten in het lichaam dezer dieren gedrongen wieren, naar 

 mijn oordeel behoorende tot het geslacht Chlorococcum, waarvan ik sinds 

 nagenoeg een jaar eene soort in gelatineculturen bezit. De zoöchlorellen 

 zelve kunnen echter niet op gelatine of in vloeistoffen gecultiveerd wor^ 

 den ; zij houden op zich te deelen, wanneer zij niet langer in contact zijn, met 

 het levende protoplasma van de dierlijke cellen. Hetzelfde vond ik ten aanzien 

 van de zoöchlorellen van Paramaecium Bursaria en Stentor polymorphus. • 

 üok Zoóchlorella parasitica Brandt, van Spongia fluviatdis, is niet in 

 vrije cultuur te brengen. 



f) Reis naar de beide Sicilien 1793, Cap. 27. Ik citeer volgens Ehren- 

 berg, Das Leuchten des Meeres, Abh. Berl. Akad. 17 April 1834, p. 44. 



VERSL. EN MEDED. AID. NATUURK. 3 de REEKS DEEL \L1. 20 



