( 294 ) 



zeewater, in urine, of in melk kan voortlichten, maar clan 

 uitdooft, — blijkbaar door afsterven. Ook in dit geval kan 

 dus niet aan lichtbacteriën worden gedacht. 



Intusschen kan ik niet nalaten hier nog een eigen onder- 

 vinding mede te deelen, die overeenkomt met wat Dtjbois 

 aangaande Pholas heeft vermeld. 



Toen ik in Aug. 1888 Photobacterium luminosum uit het 

 zeezand had geisoleerd, merkte ik op, dat zekere, op warme 

 zomeravonden veelvuldig op het strand geworpen lichtme- 

 dusen, die ik voor Phialidium variabile houd, na op het 

 zand te zijn fijn gewreven een helder lichtend slijm achter- 

 laten, dat volkomen in lichtkracht beantwoordt aan mijn 

 culturen van Ph. luminosum. Ik nam nu na zorgvuldig 

 afwasschen in zeewater enkele der dieren mede en heb 

 die op de zelfde wijze onderzocht als boven beschreven. 

 Uit één daarvan is een rijke reincultuur van Ph. luminosum 

 opgekomen. Het is niet te ontkennen, dat het dier in con- 

 tact was geweest met het zeewater en met het zeezand, die 

 beide Ph. luminosum bevatten. Maar ditzelfde geldt ten 

 opzichte van de andere genoemde lichtende dieren. Voor- 

 loopig leid ik uit deze waarneming alleen af, dat de sub- 

 stantie van het medusenlichaam een uitmuntend voedsel voor 

 deze lichtbacterie moet wezen, een feit, dat zeker niet zonder 

 belang is; maar gewoon vischextract is dit bij de noodige 

 voorbereiding eveneens, zoodat daarbij aan geen bijzondere 

 biologische beteekenis schijnt gedacht te moeten worden. 



Nu is er nog een andere vraag. Kan het lichtend worden 

 van doode zeedieren langs het strand wellicht een middel 

 van verspreiding zijn voor de lichtbacteriën? 



Ook deze vraag kan zonder bedenken ontkennend worden 

 beantwoord. De stroomen van de zee zullen waarlijk wel 

 voor een voldoende verspreiding der lichtbacteriën zorgen, 

 de branding en het strand langs de Noordzee zijn, — zoo 

 was het ten minste in 1888, — met een ware cultuur dezer 

 bacteriën bedeeld. Verder valt aan verspreiding door vogels 

 niet te denken, omdat de lichtbacteriën niet tegen uitdrogen 

 bestand zijn, waardoor het verslepen door middel van lichtende 

 voorwerpen bijna geheel is buitengesloten, en nog veel min- 



