

( 335 ) 



overal deze vorming, hetzij aan de oppervlakte, hetzij met 

 eene dikkere of dunnere steenzand-bedekking aan, doch ook 

 de uitgestrekte heidevelden, die in deze gemeente zoo menig- 

 vuldig zijn, vertoonen dezelfde samenstelling en zouden dus 

 voor eene ontginning in de eerste plaats in aanmerking 

 moeten komen. 



Niet alleen de gesteenten, welke de blokleem insluit, 

 werden bestudeerd, doch ook naar de dikte der grondmo- 

 raine werd een onderzoek ingesteld. Daardoor kon worden 

 aangetoond, dat de blokleembank op de laagstgelegen pun- 

 ten de grootste dikte bereikt, dunner wordt naarmate men 

 de hoogten bestijgt en dat de onderliggende gelaagde zand- 

 vorming (glaciaal gelaagd diluvium), welke als eene afzet- 

 ting der gletscherbeken van het naderende landijs moet 

 beschouwd worden, op enkele punten uit het doorgaans 

 vlakke terrein van de blokleem te voorschijn komt. Op 

 dezen regel, die wij ook elders in ons land hebben waar- 

 genomen, maken de onder den naam van den Havelter- 

 en den Bisschopsberg bekende aanzienlijke bodem-verheffin- 

 gen eene uitzondering. Zelfs op den top van deze hoogten 

 vindt men hier en daar blokleem ontwikkeld. De bouw 

 dezer heuvels werd door gravingen nauwkeuriger nagegaan, 

 waarvan de uitkomsten mij de overtuiging schonken, dat 

 genoemde hoogten de overblijfselen eener eindmoraine zijn. 



Daarna werden twee dagen in de gemeente Steenwijker- 

 wold doorgebracht, waar het moraine-landschap ontwikkeld 

 bleek te zijn, ten zuiden begrensd door aanzienlijke bodem- 

 verheffingen : den Woldberg en den Eezer rug, welke eveneens 

 voor de brokstukken eener eindmoraine moesten verklaard 

 worden. 



Ook de zooeven genoemde, onder de grondmoraine ont- 

 wikkelde, zandvorming werd nauwkeuriger onderzocht en aan- 

 getoond, dat hier en daar glaciaal gelaagd gemengd diluvium 

 niet ver van de oppervlakte ligt, zoodat het voorkomen 

 van enkele witte kwartsen in het West-Drenthsch diluvium 

 te begrijpen is. 



Laatstgenoemd verschijnsel deed mij, in verband met be- 

 schouwingen, waartoe de reeds genoemde grondboringen hadden 



2'ó* 



