( 424 ) 



vlucht te nemen. Bij 100° is door Tamman een uitgebreide 

 reeks van waarnemingen gedaan, waarbij ook waarnemingen 

 omtrent SO4 H 3 voorkomen; en waarbij x daalt tot 0,00892. 

 Zij zijn o a. opgenomen in Ostwald, Lehrbuch der allge- 

 meinen Chemie, Band I, Seite 733. Zelfs bij deze kleine 

 waarde van x vindt Tamman p x — p = 12.9 mM., wat tot 

 een waarde van iT= 1.89 voert. Bij andere stoffen vindt 

 men bij dezelfde waarde van x nog grootere verhouding, 

 en alles wijst er op, dat de limietwaarde vau K yoot x =^ 

 gelijk gesteld moet worden aan 2, en men dus bij oplos- 

 sing van zouten en zuren en bases in water in het alge- 

 meen dissociatie zal moeten aannemen. Wel blijft de gang 

 der waarde van K een dusdanige, dat zij door dissociatie 

 alleen niet te verklaren is, iets wat trouwens algemeen er- 

 kend wordt. In het volgende hoop ik aan te toonen, dat 

 de gang in zijn hoofdtrekken begrijpelijk wordt, als men 

 naast de dissociatie (de chemische reden der afwijking van 

 de eenheid) ook in aanmerking neemt dat er een physische 

 reden voor de afwijking is, die door den factor a wordt 

 aangeduid. Daarvoor is het echter noodig te zoeken welke 

 verandering het i/>-vlak, dat aan mijn onderzoek ten grond- 

 slag ligt, ondergaat als de tweede stof zich dissocieert. 



§ 7. Betrof het alleen zouten, die in water opgelost af- 

 wijkingen voor K van 1 vertoonden, dan zou het voor de 

 hand liggen de dissociatie te zoeken in splitsing in zuur 

 en basis. 



Maar nu ook SO4 H 2 , KOH, enz. dezelfde soort afwij- 

 kingen vertoonen, kan, ten minste bij die stoffen, van geen 

 andere dissociatie sprake zijn, dan van de electrolytische. 

 Wij zullen dus SO4 H 2 gesplitst moeten denken ten minste 

 partieel in de ïonen SO4 en H 3 , terwijl wij tegelijk ten 

 minste van een der ïonen moeten aannemen, dat die niet 

 in de dampphase kan overgaan; dus dat daarvoor de hier- 

 voor genoemde grootheid p 2 — is, zooals dat voor SO4 H 2 

 in zijn geheel aangenomen werd. Die eigenschap behoeft 

 niet voor beide ïonen afzonderlijk te bestaan. Ten minste 

 als wij, zooals de theorie der electrolyse doet, de ïonen als 



