( 464 ) 



betreft is het noodig eenige bepaalde aanwijzingen te doen, 

 daar het, bij proeven in een beperkt tijdsverloop te nemen, 

 wenschelijk is, dat de bacteriënvermecigvuldiging zoo spoedig 

 mogelijk begint, zoodat een zeer groot aantal actieve bac- 

 teriën van het oogenblik van het uitzaaien af aanwezig zijn. 



Voor alle proeven is gebruik gemaakt van Bacillus radi- 

 cicola var. Fabae, in 1889 uit knolletjes van Windsorboonen 

 geisoleerd. De culturen waren op voedingagelatine bewaard, 

 en, tegen dat de proeven zouden beginnen overgeënt, zoodat 

 de infectie kon geschieden uitsluitend met levende en voor 

 vermeerdering geschikte bacteriën. Als een uitmuntende vaste 

 voedingsbodem was voor de Fabae- bacillen de volgende 

 erkend: Afkooksel van lucernestengels (10 deelen op 100 

 deelen water) met 2 pCt rietsuiker en 8 pCt. zuivere ge- 

 latine zonder verdere toevoeging. Bij rej'geerbuisculturen, 

 uitgevoerd bij omstreeks 10 u C, . erkrijgt men daarop, uit 

 entstrepen, een zeer aanzienlijke hoeveelheid van een week, 

 gemakkelijk in water te verdeelen, wit bacteriën-slijm, dat 

 ongeveer de consistentie bezit van dikke stijf'selpap. Sinds ik 

 gebruik maak van het genoemde mengsel als voedingsbodem 

 en het daarop wassende bacteriën materiaal, zijn alle be- 

 zwaren tegen het verkrijgen der wortelbacteriën in iedere 

 gewenschte hoeveelheid opgeheven. Daar de mikroskopische 

 toestand van de met de lucht in aanraking zijnde opper- 

 vlakte dezer culturen zeer merkwaardig is en geheel en al 

 afwijkt van die bij alle andere mij tot nu toe bekend ge- 

 worden bacteriënsoorten, acht ik het wenschelijk daarover 

 het volgende op te merken. 



Terwijl het meer in de diepte gelegen bacteriënslijm uit 

 kortere en langere, in het midden meestal naar een kant op- 

 gezwollen staafjes bestaai, waartusschen hier en daar magere 

 bacteroiden verstrooid liggen en talrijke zv/ermers van de 

 gedaante van korte, dikke staafjes zich voortbewegen, bevat 

 de oppervlakte van het slijm nog een ander morphologisch 

 bestanddeel, waaraan de naam van » bacteriën-sterren" kan 

 gegeven worden. Deze sterren (zie figuur) zijn drie tot veel- 

 armig ; de driearmige zijn blijkbaar identiek, wat hun wijze 

 van ontstaan betreft, met de gewone bacteroiden, de meer- 



