( 465 ) 



armige kunnen als bacteroiden beschouwd worden, wier ver- 

 takking- verder is voortgedaan dan gewoonlijk. Daar een 

 nauwkeurig onderzoek leert, dat liet centrum, vanwaar de 

 stralen ontspringen, niet een enkel punt is, maar zekere af- 

 meting heeft, is het waarschijnlijk, dat elke nieuwe tak aan 

 den voet van een pas gevormden ontspringt, en, dat niet 

 vele gemeenschappelijk uit een enkele bacterie ontstaan. 



Zwermers, sterren en bacteroiden in vloeibare culturen 

 van Bacillus radicicola var. Fabae (V. 1000). 



Deze opvatting geeft dus aanleiding om zulk een ster als 

 een sympodium met verkorte assen te beschouwen. Blijkbaar 

 zijn de polen der afzonderlijke takjes van elkander verschillend. 

 Zou. zoo moet men zich afvragen, ook bij de schijnbaar 

 normale wortel bacteriën een overeenkomstig verschil tusschen 

 de verschillende deelen van het bacteriënlichaam bestaan? 

 De eigenaardige bochelvormige verdikking, die vele staaf- 

 jes bezitten en die het begin aanwijst van de deeling, wet- 

 tigt dit vermoeden, en brengt tot de gedachte, dat de ver- 

 menigvuldiging steeds door zijdelingsche vertakking geschiedt 

 en niet door gewone tweedeeling. In ieder geval moet men 

 aannemen, dat de zone, waar de wortelbacteriën groeien, 

 slechts een beperkt gedeelte van het bacteriënlichaam is, en 

 dat dus aan iedere afzonderlijke bacterie in zekeren zin een 

 vegetatiepunt bestaat, waar zich de nieuwe levende stof 

 ontwikkelt. Ofschoon bij andere bacteriën een overeenkom- 



