( 472 ) 



gelegen, eene oorzaak, die in de plant, waar het aanhoudend 

 wordt afgevoerd, niet zou behoeven te bestaan. 



Met de Robinia- bacillen, die nog langzamer groeien dan 

 die van Vicia Faba, heb ik in het genoemde tijdsverloop 

 van acht weken geen stikstoftoeneming kunnen verkrijgen, 

 ofschoon ik op grond van den tegenwoordigen toestand 

 mijner later begonnen culturen daarbij dezelfde verschijnse- 

 len als bij Bacillus Fdbae verwacht te zullen opmerken. 



Dat deze kleine hoeveelheden stikstof voor de beoordeelinor 



o 



van het hoofdresultaat der proeven, wat de nauwkeurigheid 

 der waarneming betreft, aan zekerheid niets te wenschen, 

 overlaten behoeft voor de genen, die met Kjeldahl's me- 

 thode vertrouwd zijn, naar ik meen geen nader betoog. 



Wel verdient overwogen te worden tot welke bronnen 

 van onzekerheid de genoemde getallen aanleiding geven, 

 wanneer daaruit zal besloten worden dat de Papilionaceen- 

 bacteriën werkelijk atmorpherische stikstof binden. 



Vooreerst rijst de vraag in hoever het mogelijk is, dat de 

 boonenstengelaf kooksels stikstofverbindingen bevatten, die 

 zich aan de stikstof bepaling volgens Kjeldahl's voorschrift 

 outtrekken, maar als voedsel voor Bacillus radicicola kunnen 

 dienen en dan, als bacteriënzelfstandigheid, gemakkelijk in 

 ammoniak kunnen omgezet worden. 



Voor zoover ik weet kan hierbij alleen aan salpeterzuur 

 gedacht worden. Daar evenwel de gebruikte aftreksels geen 

 reactie met diphenylamine hebben gegeven, evenzoomin vóór 

 als na het eindigen der culturen, acht ik de mogelijkheid 

 der stikstofwinst als het gevolg van de omzetting van ni- 

 traten uit de cultuur vloeistof in bacteriënstikstof als volko- 

 men uitgesloten. 



Een andere vraag is het of de bacteriën bij hun groei 

 inderdaad de vrije atmorpherische stikstof opnemen en niet 

 wellicht in de laboratoriumlucht een gezoegzame hoeveel- 

 heid chloorammonium of salpeterzure ammoniak hebben ge- 

 vonden om daardoor de gevonden stikstofaanwinst verklaar- 

 baar te maken. 



Ten einde daaromtrent iets meer te weten te komen is 

 bij de Ie proef de toetredende lucht door een op de kul- 



