( 473 ) 



t 



tuurkolf geplaatste U-vormige buis met glaskralen en ver- 

 dund zwavelzuur aangevuld, gewasschen. Men ziet echter 

 uit de opgegeven getallen, dat hierdoor geen beslissend ant- 

 woord op de gestelde vraag is verkregen, ofschoon de niet 

 onbelangrijke stikstofwinst eer schijnt te spreken voor de 

 binding van vrije stikstof dan van de zouten ervan, in het 

 bijzonder omdat ook Hellriegel en Wilpahrt tot deze con- 

 clusie zijn gekomen, maar bij hen ontbreekt eveneens het 

 volledige bewijs. Het komt mij daarom noodig voor op deze 

 onzekerheid de aandacht te blijven vestigen, en de binding 

 van vrije stikstof door onze bacteriën niet als bewezen te 

 beschouwen eer het voldingend bewijs is geleverd, dat zij 

 door het uitputten van hun omgeving aan stikstofverbindin- 

 gen, — hetgeen zij met zekerheid vermogen te doen, — geen 

 aanleiding geven tot een voor de waargenomen stikstofver- 

 meerdering toereikende toestrooming dezer verbindingen uit 

 de atmospheer. 



Van dit oogpunt uit verdienen ook andere mikrobiën,die 

 hun omgeving volledig van stikstofverbindingen kunnen 

 ben oven, en die niet tot de Papilionaceen in een symbiostisch 

 verband staan, bijv. het geslacht Streptothrix, nader onder- 

 zocht te worden. Kan het worden aangetoond, dat ook met 

 deze laatste organismen, in een passenden voedingsbodem 

 stikstofophooping is te bereiken, dan zoude dit proces bij de 

 Papilionaceen, door middel hunner specifieke wortelmikro- 

 ben veel aan klaarheid winnen. Het zou dan n.1. gemak- 

 kelijker begrijpelijk wezen, waarom een zoo gewichtige 

 functie als do binding van vrije atmospherische stikstof, aan 

 het protoplasma van alle hoogere planten en dieren ont- 

 houden is, hetgeen zeer bevreemdend zou zijn, wanneer zoo- 

 danige eigenschap bij organismen, laagstaande in het na- 

 tuurlijk systeem, werkelijk aanwezig ware. Dat daarentegen 

 sommige mikroben nog stikstofverbindingen kunnen onttrek- 

 ken aan oplossingen, die zoo verdund zijn, dat de wortels 

 der hoogere planten dit niet meer vermogen, is veel be- 

 grijpelijker 



De beide hoofdpunten van al het voorafgaande nog kort 

 samenvattende, kom ik tot het besluit, dat de wortelbac- 



