( 124 ) 



doen kennen. Het onderwerp had ik niet uit liet oog ver- 

 loren. Ik wenschte het echter eenigzins ruimer op te vat- 

 ten en in "'t algemeen te onderzoeken, met welke anoina- 

 liën van 't oog de verschillende vormen van strabismus in 

 verband staan, 't Kwam mij voor, dat een zoodanig on- 

 derzoek tot opheldering der pathogenie van strabisme strek- 

 ken kon. De volgende bladen nu bevatten in 't algemeen 

 de verkregen*} uitkomsten; van de bijzondere gevallen meende 

 ik hierbij te moeten abstraheren. Het onderzoek eischte de 

 statistische methode. Bij een groot aantal van scheelzienden 

 werd aldus voor beide oogen alles bepaald, wat oorzaak of 

 gevolg dezer anomalie scheen te kunnen zijn, of het ont- 

 staan op eenigerlei wijze te kunnen toelichten : geslacht, 

 leeftijd en gewone bezigheid werden opgeteekend ; van ieder 

 oog in 't bijzonder werden bepaald de refractietoestand, 

 de accommodatie- breedte, de gezigtsscherpte, de uitgebreid- 

 heid der bewegingen, deze laatsten in verband met den al 

 of niet veranderlijken hoek van scbeelzien; daarbij werden 

 gevoegd de tijd en wijze van ontstaan, de hereditaire mo- 

 menten, eindelijk complicatiën van verschillenden aard en 

 eigenaardige stoornissen in het zien (gezigtsveld-beper- 

 king, dubbelzien enz.). Bij dit onderzoek stonden ver- 

 scheidene mijner leerlingen, en in 't bijzonder Dr. haffmans, 

 mij belangstellend en volijverig ter zijde. De daartoe be- 

 trekkelijke registers loopen over 280 gevallen. Wel is 

 waar, zijn bij zeer velen niet al de genoemde bepalingen 

 gedaan, en van sommigen laat ook de naauwkeurigheid te 

 wenschen over: wie bij ondervinding weet, hoeveel tijd en 

 moeite noodig zijn, om vooral van kinderen of van weinig 

 ontwikkelde menschen de beide oogen ten opzigte hunner 

 functie voldoende te onderzoeken, zal dit zeer begrijpelijk 

 vinden. Maar dit belet niet, dat menige vraag betrekkelijk 

 strabisme in de verzamelde feiten hare beantwoording vin- 

 den kan. Voor 't oogenblik wensch ik mij hoofdzakelijk 



