( 157 ) 



absoluut, de binnenwaartsche beweging althans relatief moet 

 te kort schieten. 



De insufficiëntie, waarvan hier sprake is, leidt nu in 

 sommige gevallen tot vermoeidheid bij 't zien, wanneer de 

 arbeid lang achtereen eene zekere convergentie blijft eischen 

 (asthenopia m uscularis) . 



Er zijn mij gevallen voorgekomen, waarin aanvankelijk 

 met beide oogen gezien werd, maar bij vermoeidheid het 

 eene oog afweek en de arbeid nu minder bezwaren had; 

 andere, waarin jaist dat afwijken op lastige wijze zich be- 

 merkbaar maakte en tot klagten aanleiding gaf. Dit laatste 

 trof ik aan, waar de graad van M betrekkelijk gering was 

 en daarom behalve de weerstand van 't oog ook eene ze- 

 kere zwakheid der spieren (niet slechts insufficiëntie der 

 beweging, maar w T are insufficiëntie der m. recti interni) 

 moest worden voorondersteld : een toestand, dien ik bij ma- 

 tige graden van M, met de zoo even genoemde verschijn- 

 selen, hereditair heb waargenomen. Met dit afwijken bij 

 voortgezette inspanning is reeds relatief strabismus divergens 

 gegeven. Op grooteren afstand zijn de gezigtslijnen goed 

 gerigt; bij arbeid in de nabijheid wordt slechts één oog 

 gebruikt. 



't Relatief divergerend scheelzien wordt hier voorgesteld als 

 't gevolg, in zekeren zin als eene verdere ontwikkeling, van de 

 insufficiëntie der binnenwaartsche beweging. Tot op zekere 

 hoogte is dit juist. Trachten wij dit relatieve scheelzien 

 echter te bepalen, dan blijkt, dat het onafscheidelijk is van 

 hooge graden van M, en dat, ware de beweging daafbij 

 ook niet beperkt, het desniettemin zou aanw r ezig zijn. Re- 

 latief divergerend scheelzien, namelijk, is daar, zoodra de 

 voor scherp zien vereischte nabijheid 't binoculaire zien 

 uitsluit. Ook bij onbeperkte convergentie treedt het dus op ? 

 zoodra het verste punt van duidelijk zien tot binnen het 

 convergentie-punt dei oogen genaderd is. In dien zin geno- 



