( 174 ) 



vraagstuk, dat steeds onoplosbaar was toegeschenen. In de 

 meening dat die toestel de sterrekunde van belangrijke be- 

 zwaren zoude kunnen ontheffen, heb ik zijne beschrijving 

 gekozen voor de wetenschappelijke bijdrage, die de Konink- 

 lijke Akademie van Wetenschappen, naar hare instellingen, 

 nu van mij moest begeeren. 



Het is eene zeer treurige ervaring, dat, bij alle soorten 

 van sterrekundige waarnemingen, de persoonlijke hoedanig- 

 heden des waarnemers fouten doen insluipen, wier bestaan 

 door de uitkomsten wordt verraden, maar waarvan hij wij- 

 ders geen bewustzijn heeft. Ik heb, niet zonder goede ge- 

 volgen, de belangrijkste dier fouten bestreden, maar ik zal 

 mij in deze bijdrage alleenlijk bezig houden met de meer 

 algemeen bekende persoonlijke fout, die ook de meest ge- 

 oefende waarnemer begaat, als hij het juiste oogenblik be- 

 palen moet, waarop het een of ander plotselijk verschijnsel 

 heeft plaats gegrepen. Om ook buiten den engen kring 

 der sterrekundigen te kunnen worden verstaan, zal ik mij 

 eene korte beschrijving van die persoonlijke fout moeten 

 veroorloven. 



Tot de meest gewigtige sterrekundige waarnemingen be- 

 hoort de juiste bepaling van het oogenblik, waarop eene 

 ster spinragjes voorbij gaat, die in het gezigtsveld van 

 eenen kijker zijn gespannen. Bradley, die, nu ruim eene 

 eeuw geleden, in de door hem bereikte naauwkeurigheid, 

 de grondslagen der tegenwoordige sterrekunde legde, heeft 

 voor die soort van waarnemingen eene handelwijze inge- 

 voerd, die nog heden ten dage overal wordt gevolgd, waar 

 men geenen zoogenaamden galvanischen registreertoestel te 

 zijner beschikking heeft. Men gebruikt daarbij gewoonlijk 

 een sterrekundig slingeruurwerk, dat geheele secunden tikt 

 en in de nabijheid van het werktuig, waartoe de kijker be- 

 hoort, is opgehangen. Weinige secunden voor het verschijn- 

 sel vat men het eerstvolgend oogenblik, waarop, door den 



