( 1?6 ) 



wordt verdeeld, niet door eene zigtbare ruimte vertegen- 

 woordigen. Ten gevolge daarvan is de waarneming van die 

 verschijnselen altijd veel minder naauwkeurig dan die der 

 doorgangen van sterren, voorbij draden in het gezigtsveld 

 eens kijkers gespannen. De beste wijze om die verschijnse- 

 len waar te nemen, is mij steeds de volgende toegeschenen. 

 Men draagt zorg dat men het oogenblik van het verschijn- 

 sel vooraf althans op eene minuut na kenne en beginne, 

 zooveel tijds vooruit, de secunden te tellen, die door het 

 uurwerk worden aangewezen. Al tellende geeft men acht 

 op het verschijnsel en de wijze, waarop het de tijdruimte 

 verdeelt, van de twee onmiddellijk op elkander volgende 

 secunden, tusschen welke het invalt. Men eindigt dan het 

 tellen en teekent de secunde op, die het verschijnsel het 

 naast voorafging, met de tiende deelen eener secunde, die 

 nog tusschen haar en het oogenblik van het verschijnsel 

 schenen te verloopen. Het is uiterst moeijelijk te beoor- 

 deelen hoe de tijdruimte tusschen twee alleenlijk hoorbare 

 teekens, door een alleenlijk zigtbaar teeken wordt verdeeld, 

 en het blijkt dat de naauwkeurigheid, die daarbij zelfs 

 door den meest geoefenden waarnemer wordt bereikt, nog 

 veel te wenschen overlaat. 



Bij de waarneming van doorgangen van sterren vermeent 

 men ten stelligste, bij het hooren van een' bepaalden tik 

 des uurwerks, de ster op een' bepaalden afstand van den 

 draad te zien, en toch is het gebleken dat elke waarnemer 

 zich in die meening vergist. Geen waarnemer schijnt op 

 hetzelfde oogenblik te kunnen zien en hooren, en elke waar- 

 nemer schijnt, hoezeer hij zich zelven daarvan niet bewust 

 is, eenigen tijd te behoeven om van hooren tot zien, of 

 van zien tot hooren te kunnen overgaan. Voor den door- 

 gang eener ster voorbij den draad eens kijkers worden al- 

 thans, door verschillende waarnemers, merkbaar verschillende 

 uitkomsten verkregen en het verschil, dat zich meer on- 



